LA FRANCE ET DE LA GRANDE GUERRE DANS LA MEMOIRE SERBE
Сажетак
Les années 1990, marquées par le début de la révolution numérique, ont vu émerger en Serbie sur les ruines du système éditorial socialiste yougoslave de nouveaux acteurs de l’édition, qui ont accordé dès leurs débuts à la traduction une place de choix. Dans la relation asymétrique entre la France et l’espace balkanique, il s’agit de questionner les politiques et pratiques de traduction, leur évolution dans le temps, ainsi que les projections dont font l’objet certains thèmes et leurs rôles dans les transferts culturels, alors que les conflits qui ont accompagné l’éclatement de la Yougoslavie ont attiré l’attention du grand public sur cet espace et en ont bouleversé les rapports avec le monde extérieur. Cet article pose les jalons méthodologiques d’une enquête qui concerne plus largement l’espace post-yougoslave et s’attache à suivre des trajectoires individuelles d’acteurs de l’édition. Elle a pour objectif d’analyser les transferts culturels contemporains en suivant les transmissions et les héritages sur la longue durée. La circulation des traductions (en littérature, mais aussi en sciences humaines ou écrits pour la jeunesse) entre la France et l’espace post-yougoslave est une entrée pour aborder les recompositions culturelles, mais aussi sociales et politiques des États successeurs de la Yougoslavie.
Референце
- Archives nationales, France
- F/17/26707, Dossier Bérard
- F/17/25754 Dossier Ernest Denis
- АЈ/16/113, АЈ/16/6019, Dossier Haumant
- Arhiv Jugoslavije
- Zbirka Jovana Jovanovića Pižona
- Narodna biblioteka Srbije
- Hartije Grgur Jakšić, Р558
- Istraživanje javnog mnjenja, Institut za političke studije, Beograd, 2015 (novembar)
- Istraživanje javnog mnjenja, Institut za političke studije, Beograd, 2018 (maj) La Patrie Serbe
- Aleksić-Pejković, Lj. (2005) «La France et la Serbie pendant la Première
- Guerre mondiale alliance non formelle d’intérêts d’érats communs et d’amitié sincère deux peuples», Srpsko-francuski odnosi 1904–2004, Beograd: Arhiv Srbije, pp. 33–42.
- Barby, H. (1916) L’épopée Serbe : l’agonie d’un peuple: avec 20 illustrations hors texte et 1 carte. Paris: Berger-Levrault
- Bataković, D. T. (1999) «L’influence francaise sur la formation de la democratie parlementaire en Serbie». Revue d’Europe Centrale, t. VII, № 1: 17–44.
- Bataković, D. T. (2010) «La modèle français en Serbie avant 1914», Une alliance atypique Les relations franco-serbes 1878–1940, Belgrade: Balkanološki institut, pp. 13–99.
- Bataković, D. T. (2013) Les sources françaises de la Démocratie serbe (1804-
- 1914), Paris: CNRS.
- Bérard, V. (1915) Serbie. Paris: Librarie Armand Colin.
- Begić, M. (1966) Jovan Skerlić život i delo, Beograd: Prosveta.
- Bjelajac, M. (2015) Neprekinuta diskusija о Balkanu kao uzročniku Prvog svetskog rata, Prvi svetski rat Srbija, Balkan i Velike sile. Belgrade: Istorijski institut, Institut za strategijska istraživanja, pp. 19–35.
- Boppe, A. (1917) A la suite du gouvernement serbe de Nich a Corfu, 20 octobre 1915 – 19 janvier 1916. Paris: Edision Bossard.
- Cvetković, V. (2010) «La présence économique de la France en Yougoslavie 1918–1940», La Serbie et la France – une alliance atypique, Belgrade: Balkanološki institut, pp. 557–574.
- Chrobák, (2008) Pour la patrie, pour les Slaves. Les slavisants français et leur rôle publique (1863–1920), Paris, Prague. (thèse de doctorat)
- Daković, N., Nikolić, M., Mijatović, Lj. R., (2016) Media Archeaology, Memory Media and Culture in the Digital Age. Beograd: FDU.Denis, E. (1915) La Grande Serbie. Paris: Delagrave.
- Dimić, Lj. (2005) «Influences culturelle française dans le royaume de Yougoslavie», Srpsko-francuski odnosi 1904–1944, Beograd: Arhiv Srbije, pp. 57–72.
- Djordjević, V., Stojadinović M. (1930) Sećanje na Bolije. Beograd: Drag. Gregorića.
- Djurić, A. (1978) Solunci govore. Gornji Milanovac: Kulturni centar. Ekmečić, M. (1997) «Francuska nauka i Srbi 1914», Letopis Matice srpske. knj. 460, sv. 5: 665–674.
- Francuska: 14 juli 1938 (1938) Beograd : Politika i društvo.
- Horel, C. (2015) «Les lieux de mémoire franco-serbe», Srbi o Francuzima – Francuzi o Srbima, Beograd: Filološki fakultet, pp. 231–246.
- Ibrovac, M. (1939) «Emil Oman». Letopis Matice srpskeет, 351: 323–328.
- Jovanović, B. (2014) Pamćenje i samozaborav. Novi Sad: Orpheus
- Kadijević, А. 2010. «Relations des architectures française et serbe depuis la fin du XIXe siècle jusqu’à 1941». La Serbie et la France – une alliance atypique. Belgrade: Balkanološki institut, pp. 531–544., F. (2016) Istorija, vreme i pamćenje. Belgrade: Clio.
- Keiger, J. F. V. (2002) Raymond Poincaré. Cambridge: Cambridge University Press.
- Kolaković, A. (2012) „French Intellectuals and the French Policy Change in the Balkans (1912 – 1913)”. Journal of Turkish World Studies, XII/2: 199–212.
- Kolaković, A. (2016a) U službi otadžbine: saradnja francuskih i srpskih intelektualaca 1894–1914. Beograd: Institut za političke studije.
- Kolaković, A., Trailović D., (2016b) „Srpska golgota: istorija i kultura sećanja”, Vek srpske golgote (1915–2015), III – Društvene nauke, Kosovska
- Mitrovica 2016, pp. 263–281.
- Kolaković, A. (2017) „War and Propaganda in 1915: French Intellectuals and Actualization of Serbian Issues”, in: D. Denda, M. C. Ortner (ed.), The Great War in 1915, Belgrade Wien: Institut za strategijska istraživanja, pp. 330–352.
- Kolaković, A. (2018a) „Dobrovoljci Prvog svetskog rata i kultura sećanja”, Dobrovoljci u Velikom ratu 1914–1918. Beograd: Istorijski institut, Institut za strategijska istraživanja, pp. 411–426.
- Kolaković, A. (2018b) „Sećanje na Veliki rat i nacionalni identitet Srba”, Nacionalni identitet i etnički odnosi. Belgrade: Institut za političke studije,
- pp. 37–58.
- Ković, М. (2010) „La Révolution française et l’élite serbe (1889–1935)”, La Serbie et France Une alliance atipique. Belgrade: Institut des etudes balkqniaues, pp. 187–204.
- Krivokapić Jović, G. (2005) «Kako je Francuska videla Kraljevinu Srba Hrvata i Slovenaca / Jugoslaviju: njeno razumevanje etničke prirode jugoslovenskihnaroda i jugoslovenske države». Tokovi istorije ¾: 269–277. Labbé, P. (1916) L’effort serbe: la Serbie fidèle. Paris.
- Marković, P. J. (1920) Iz minulih dana Uspomene iz 1915, 1916, 1917 i 1918. godine. Beograd: Štamparska radionica Ministarstva Vojnog i Mornarice.
- Marković, Ž. (1987) Solunci i potomci : porodice Solunaca. Beograd : Nova
- knjiga.
- Martinoli, A. (2014) «Prvi svetski rat u virtuelnom okruženju – novi oblici predstavljanja prošlosti kroz digitalne medije». Zbornik radova Fakulteta dramskih umetnosti, 25/26: 215–232.
- Mazon A., Livondelle A. (1944) «Émile Haumant – Nécrologie», Revue des études slaves, v. 21, issue 21–1–4: 174–175.
- Milićević, T. K., Milenković, S. T. (1969) Proboj Solunskog fronta i balkanski manevar. Bern Švajcarska.
- Mitrović, A. (2008) Kultura i istorija. Beograd: Arhipelag.
- Mondezir, P. (1936) Albanska golgota : uspomene i ratne slike. Beograd: Prosveta.
- Novaković, J. (2005) «Francusko simbolističko nasleđe u srpskoj poeziji 20. veka», Srpsko-francuski odnosi 1904–1944, Belgrade: Arhiv Srbije, pp. 105–
- 122
- Pavlović, M. (1994) Od Esklavonije ka Jugoslaviji. Novi Sad: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića.
- Pavlović, M. (2005) «Prilog istoriji Društva za kulturnu saradnju Srbija-Francuska», Srpsko-francuski odnosi 1904–2004. Belgrade: Arhiv Srbije, pp. 13– 21.
- Petrović, K. (1928) Francuski državnici : Gaston Dumerg, Remon Poenkare, Aristid Brian, Žorž Klemanso, Pol Penleve, Luj Bartu, Eduar Erio, Aleksandar
- Milran, Žozef Kajo, Pol Bonkur. Beograd: Narodna misao.
- Popović, P. (1931) Ogist Goven (1861–1931) i Viktor Berar (1864–1931), Belgrade: SASA.
- Radovanović, M. (1958) O Solunskom frontu i proboju 1918. Zurich: Srpska čitaonica i knjižarnica Katarina Jovanović.
- Skerlić. J. (1953) Istorija nove srpske književnosti. Beograd: Rad.
- Spomenica o dočeku savezničkih vojska i mornarica, srpskog diplomatskog kora, ministra presjednika Nikole Pašića, generala Franchet d’Esperey i proslave narod. ujedinjenja (1919) Dubrovnik: Srpska Dubrovačka štamparija.
- Sretenović, S. (2007) „Les philoserbs en France au temps du Royaume des Serbes Croates et Slovènes (1918–1929)», Etudes danubiennes (Les relation Franco Yougoslaves dans l entre-deux guerres 1918–1940), t. XXIII, № 1–2: 119–148.
- Sretenović, S. (2008) Francuska i Kraljevina Srba Hrvata i Slovenaca 1918–1929, Belgrade: Institut za savremenu istoriju. Sretenović, S. (2009) „Francusko-srpski odnosi u XIX i XX veku“. Međunarodni problemi, vol. 62, 4: 536–558.
- Sretenović, S. (2014) «Srbija Viktora Berara: jedan pogled na doprinos Srbije saveznika 1915», Prvi svetski rat i balkanski čvor, Belgrade: Institut za savremenu istoriju, pp. 571–584.
- Sretenović, S. (2015) «Le Quai d’Orsay face aux groupes français du soutien aux Serbes dans l’entre deux–gerres», Srbi o Francuzima – Francuzi o Srbima.
- Belgrade: Filološki fakultet,pp. 175–186.
- Stojić B. (2018) «Dobrovoljački glasnik (1928–1941) – Zastupnik prava dobrovoljaca iz Velikog rata». Dobrovoljci u Velikom ratu 1914–1918. Belgrade: Istorijski institut, Institut za strategijska istraživanja, Matica srpska, pp. 347–371.
- Šarenac, D. (2014) Top, vojnik i sećanje Prvi svetski rat i Srbija 1914–2009. Beograd: Institut za savremenu istoriju.
- Timotijević, M. (2005) «À La France – podizanje spomenika zahvalnosti Francuskoj na beogradskom Kalamegdanu», Srpsko-francuski odnosi 1904–1944, Belgrade: Arhiv Srbije, pp. 191–218.
- Thompson, L. (1916) La Retraite de Serbie: (octobre-décembre 1915), Paris: Hachette.
- Troude, A. (2010), «La France et la Serbie 1915–1918 : coopération militaire, implantation économique et échanges culturels», La Serbie et la France. Une alliance atypique : les relations politiques, économiques et culturelles 1870– 1940. Belgrade: Institut des Etudes balkaniques, ASSA, pp. 337-360.
- Živulović, Ž. (1998) Napred u otadžbinu Proboj Solunskog fronta. Belgrade: Kolorpres.
- Žujović, J. (1918) Influence intellectuelle française sur les Serbes: conférence faite à Paris le 8 mars 1918, Vannes.
- Žujović, J. (1920) «Ernest Denis», Godišnjak SKA, XXIX: 206–209.
- Vitkovič-Žikić, M. (2005) «Primenjena umetnost i srpsko-francuski odnosi»,
- Srpsko-francuski odnosi 1904–1944, Beograd: Arhiv Srbije, pp. 165–187.
- Vitta, E. (1916), Secoures des enfants serbes Notre Mision en Albanie, Paris:
- L’Association Nationale des Orphelins de la Guerre.
- “Polovina Srba ne zna kada je počeo Prvi svetski rat”, Telegraf, 12. novembar
- 2013,
http://www.telegraf.rs/vesti/876164-srpska-sramota-polovina-gradjanane-zna-kad-je-poceo-prvi-svetski-rat, (05.07.2018). -
https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b6952715q?rk=42918 - 4 (15.07.2018)
-
https://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2003&mm=11&dd=05&nav_category=12&nav_id=123841 (07.06.2018) -
https://rs.ambafrance.org/Obnova-Spomenika-zahvalnosti-Francuskoj-2942 - (09.06.2018)
-
https://www.lemonde.fr/centenaire-14-18/article/2014/11/12/l-amitie-franco serbe-enfouie-a-thiais_4522462_3448834.html (19.08.2018) -
https://www.france24.com/fr/20151005-premiere-guerre-mondiale-serbie france-amitie-monument-belgrade-kalemegdan (08.06.2018) -
http://centenaire.org/fr/espace-scientifique/histoire-et-memoire-des-relationsfranco-serbes-un-heritage-de-la-grande-guerre (02.08.2018) -
http://www.institutfrancais.rs/velikirat/poziv-za-prikupljanje-svedocanstava/ - (13.08.2018)
-
https://rs.ambafrance.org/Visite-officielle-en-France-du-president-serbeAleksandar-Vucic (17.08.2018) -
https://www.vreme.com/cms/view.php?id=959088 (11.08.2018). -
http://славним-прецима.срб/ (07.7.2018) -
https://www.blic.rs/vesti/srbija/pesice-preko-albanije-u-cast-predaka-ovako-je-izgledala-ekspedicija-petorice-mladica/rgwh4qd (05.07.2018) - Informator o radu Ministarstva za rad zapošljavanje i socijalnu politiku Republike Srbije, Beograd februar 2016, pp. 57–58.
http://www.minrzs.gov.rs/files/2016_godina/Informator_o_radu/mart/INFORMATOR_O_RADU_februar_2016.pdf (17.08.2017.)
Др Александра Колаковић