Dragan Gostović

  • Adresa: /
  • Email: /
  • Telefon: /
  • LinkedIn: /

Institut za strategijska istraživanja Ministarstva odbrane Republike Srbije.

PERIODIKA

VOJSKA U POLITIČKOM SISTEMU DRUGE JUGOSLAVIJE

Vojska podrazumeva celokupnost oružanih snaga jedne države. Ona prvenstveno štiti državu od spoljne agresije, ali ona štiti i unutrašnji ustavni poredak. Period od završetka Drugog svetskog rata 1945. godine do raspada SFRJ 1992. godine je poznat kao period druge Jugoslavije. U drugoj Jugoslaviji je uspostavljen jednopartijski politički sistem po ugledu na Sovjetski savez. Komunistička partija Jugoslavije (KPJ) je imala vladajući položaj, a marksizam je bio zvanična ideologija. Jugoslovenska narodna armija (JNA) je bila izrazito politizovana i pod snažnim uticajem KPJ. Ustavne promene krajem šezdesetih i početkom sedamdesetih godina 20. veka su donele krupne promene u karakteru federacije i sistemu odbrane. Te promene su značile konfederalizaciju zemlje i vidno su doprinele kasnijem raspadu SFRJ. Novi sistem opštenarodne odbrane je doneo značajnu decentralizaciju države i mnogo veću ulogu republika i pokrajina u poslovima odbrane. Formirani su nacionalni tj. republički i pokrajinski štabovi i jedinice teritorijalne odbrane. Teritorijalna odbrana je uz JNA bila ravnopravna komponenta oružanih snaga. Ove promene su donele veliki rizik jer su praktično formirane republičke i pokrajinske vojske koje mogu biti pretnja bezbednosti zemlje u slučaju međunacionalnih sukoba. JNA je imala visoku autonomiju u društvu i delovala je kao prilično zatvorena socijalna grupa. Ona je kao višenacionalna narodna vojska bila pripremana za opštenarodnu odbranu zemlje od spoljnog neprijatelja, tako da je nespremna dočekala izazove međunacionalnih sukoba i građanskog rata. Ipak, JNA je početkom devedesetih godina 20. veka odigrala značajnu ulogu kao snaga koja je nastojala da smiri tenzije, zaštiti ugroženo stanovništvo i doprinese mirnom razrešenju krize.

PERIODIKA

SOCIJALNI KAPITAL I JAVNA POLITIKA

Osnovni cilj ovog članka je bolje razumevanje pojma socijalnog kapitala i sagledavanje njegovog mesta u akademskom polju i javnoj politici. Socijalni kapital čine elementi društvene strukture kao što su mreže, norme, vrednosti i poverenje, koji omogućavaju saradnju i delovanje različitih subjekata radi uzajamne koristi. Opšti nivo socijalnog kapitala u razvijenim zapadnim demokratijama značajno je viši od nivoa u postkomunističkim državama. U Srbiji postoji nizak opšti nivo socijalnog kapitala, što se posebno ogleda u indikatorima koji ukazuju na nizak nivo poverenja, skromno učešće u građanskim udruženjima i visok nivo korupcije. Potrebno je da kreatori javnih politika bolje razumeju vitalan značaj socijalnog kapitala jer on može bitno da doprinese blagostanju društvene zajednice.

PERIODIKA

IZBORNI SISTEM

Izborni sistem je relativno konzistentan i sistematizovan skup pravila, principa i institucija ko­jima se regulišu izbori. Izborni sistem je način na koji je oblikovan i uređen izborni proces u nekom političkom sistemu. Glavni elementi izbornog siste­ma su: biračko pravo, birački spisak, izborni organi, izborne jedinice, kandidovanje i izborna kampanja, glasanje, raspodela mandata, prestanak mandata, finansiranje izbora i zaštita prava u toku izbora. Ključnu fazu izbornog postupka predstavlja raspode­la mandata prema rezultatima izbora. Postoje dva načina raspodele mandata: većinski i proporcionalni sistem. U nekim zemljama se primenjuje i mešoviti sistem, koji je kombinacija navedena dva sistema. Većinski sistem je pogodniji za obrazovanje parlamentarne većine, a proporcionalni sistem više odgovara idealu pravde.

ç