Živojin Đurić

  • Adresa: /
  • Email: /
  • Telefon: /
  • LinkedIn: /

PERIODIKA

UTICAJ ISLAMSKIH RASKOLA NA FORMIRANJE POLITIČKIH SISTEMA SAUDIJSKE ARABIJE I IRANA

Osnovni zadatak rada je da putem komparativne analize političkih sistema dve države, Kraljevine Saudijske Arabije i Islamske Republike Iran, pokuša da utvrdi na koji su način različite interpretacije islama uticale na konstituisanje njihovog političkog poretka. Autori rada prvenstveno nastoje da utvrde način na koji su vehabijska i šiitska interpretacija islamskog učenja oblikovale savremene političke institucije pomenutih država, ali takođe podrobno analiziraju islamski koncept suverenosti i fenomen verskih podela u islamu kao dva ključna preduslova konstituisanja saudijske monarhije, odnosno iranske islamske republike. U prvom delu ukratko će biti razmotren islamski koncept suvereniteta, odnosno, pitanje nosioca suverenosti u islamu i načina na koji se ta suverenost realizuje. Takođe, pozabavićemo se i najosnovnijim karakteristikama islamske šizme tj. osnovnim „linijama“ verske podele u islamskom svetu. Središnji deo rada bavi se analizom političkog uređenja Saudijske Arabije i Irana, sa posebnim akcentom na ulogu koju je tamošnja interpretacija islama odigrala u njihovom uspostavljanju, kao i na važnost koju ona danas ima za funkcionisanje i održavanje ovih poredaka. U finalnom delu biće izložen uporedni presek najbitnijih karakteristika oba sistema, sa ciljem da se što eksplicitnije naglase upravo one razlike u državnom uređenju koje su rezultat razlika u tumačenju i praktikovanju islama.

PERIODIKA

OSVRT NA RASPAD IMPERIJA I NASTANAK NOVOG EVROPSKOG PORETKA

U radu autori nastoje da protumače prilike u Evropi i na Balkanu u decenijama koje su na razmeđu vekova prethodile Prvom svetskom ratu i vremenu njegovog odvijanja i ishoda. Kao početni i završni reperi pe­rioda u kome su akumulirane suprotnosti koje su dovele do svetskog sukoba, istaknuti su Berlinski kongres 1878. i Sarajevski atentat na austrougarskog prestolonaslednika 28. juna 1914. godine. Ispitujući zamršenu dijalektiku odnosa snaga velikih evropskih imperija i njihovih saveza i protivsaveza, autori u prvi plan analize stavljaju položaj i ulogu Kraljevine Srbije, tj. ukupnog srpskog činioca u južnoslovenskim, balkanskim i evropskim prilikama, ali i ostala tri nezaobilazna aktera: Austrougarsku (sa Nemačkom u pozadini), Tursku u opadanju i Rusiju u političkoj, socijalnoj i revolucionarnoj konfuziji. Ključni plan analize je geopolitičko saodnošenje, na­ročito austrougarskog i nemačkog širenja na jugoistok, i ruska balkanska politika podrške slovenskim i pravoslavnim narodima u njihovim naporima sticanja nezavisnosti od dva velika carstva. Razlaganje i nestanak Austrougarske, Turske i Ruskog Carstva posmatra se kroz diplomatske oscilacije i burnu destrukciju tradicionalnog imperijalnog i kolonijalnog poretka u Evropi. Ocrtavajući konture prijateljskih i savezničkih srpsko/ruskih odnosa pred Prvi svetski rat autori označavaju ruske stavove prema drugačijem ustrojstvu Balkana, problematičnom održanju Turske i Austrougarske, ali i bitne ruske interese u regionu i Evropi. U čitavom radu autori imaju na umu snagu etničke i duhovne ali i religijsko-crkvene srodnosti i privlačenja srpskog i ruskog naroda, koji su delovali čak i onda kada političke prilike i ponašanje nacionalnih elita nije bilo na potrebnom nivou i u skladu vrednostima i poukama istorije.

PERIODIKA

KONCEPTUALNI OKVIR ZA ANALIZU DRŽAVNOG KAPACITETA

Ovaj rad kritički analizira različite konceptualne pri­stupe u teorijskom tretmanu moderne države. Izlažući nedostat­ke veberijanskog pristupa državi, fokus se pomera sa države kao kreatora pravila i ekskluzivne upotrebe nasilja za poštovanje odluka koje donosi na mnogobrojne forme interakcije više zasebnih sistema karakterističnih za svako ljudsko društvo. U tom smislu država ima i ograničenu autonomnost koja nije fiksirana. Uvažavajući podelu na despotsku i infrastrukturnu moć dr­žave, rad takođe analizira i odnos državnog kapaciteta i demo­kratke, odnos između državnog, političkog i administrativnog kapaciteta, uticaj procesa globalizacije na državne kapacitete i suverenost, te, konačno, istražuje važnost vertikalnog i horizontalnog legitimiteta za klasifikovanje na slabe i jake država. Rad se zaključuje sa naglašavanjem međusobno osnažujuće relacije između nivoa državnog kapaciteta i nivoa demokratije, sa afirmacijom uloge države i u eri globalizacije i sa pozicioniranjem odnosa država-društvo kao esencijalnog za razumevanje državnog delovanja.

PERIODIKA

POLITIČKI SISTEM TURSKE NA RAZMEĐU KEMALIZMA I ISLAMIZMA

Cilj rada je da putem analize političkih institucija, kao i analize ključnih momenata moderne turske istorije, što potpunije prikaže glavne karakteristike političkog sistema Republike Turske. Takođe, autori rada analiziraju ulogu vojnog faktora u formiranju i održavanju sekularnog kursa republike, i nastoje da rasvetle suštinu aktuelnog “islamističkog” skretanja sa kemalističkog puta. U radu je prvo dat istorijski osvrt na Ataturkovu reformu i nastanak turske republike, a zatim sledi prikaz osnovnih karakteristika njenih političkih institucija. Potom autori analiziraju nekadašnju i sadašnju ulogu vojske u turskom političkom životu, kao i reformski zaokret koji je nastupio nakon pobede islamista na izborima 2002. godine. U završnom delu razmatra se pitanje da li aktuelna politika vladajuće AKP vodi većoj demokratizaciji društva, njegovoj islamizaciji ili pak dominaciji jedne partije nad svim ključnim polugama vlasti?

PERIODIKA

RAZGRADNJA NACIONALNE DRŽAVE: nacionalna država u procesima denacionalizacije, deteritorijalizacije i desuverenizacije

U radu se nastoji pokazati kako se i na koji način vrši aktuelna razgradnja modela moderne nacionalne države u kontekstu procesa globalizacije i globalizma kao njegove ideološke podlo­ge. Razgradnja i razaranje nacionalne države u radu se analiziraju pre svega preko procesa njene denacionalizacije, desuverenizacije, i deteritorijalizacije, a jednim delom i kroz procese deindustrijalizacije i ekonomskog genocida. Takođe se teži objasniti priroda i konfiguracija novog svetskog poretka koji se gradi na zgarištu nacionalne države kao njena alternativa, kako u domenu međunarodnih odnosa tako i na planu postnacionalne političke zajednice koja se nastoji vaspostaviti. U naznačenim procesima, takođe, dezintegrišu se i moderni nacionalni identiteti da bi njihovo mesto zauzeli manjinski etnički identiteti namirujući svoje teritorijalne apetite na račun desuverenizacije i deteritorijalizacije postojećih nacionalnih država.

PERIODIKA

TEORETSKO ZASNIVANJE KONTINUUMA JAKE-SLABE DRŽAVE

Ovaj rad se bavi sa konceptualnim pristupima u razumevanju klasifikacije na jake i slabe države. U tom smislu, ana­liza započinje sa identifikovanjem dve dimenzije državnog kapaciteta: angažovanjem resursa za ostvarenje javnih politika i legitimnošću, to jest, realizacijom tih ciljeva. Instrumentalna dimenzija države je nadopunjena dimenzijom obezbeđivanja i isporuke javnih dobara. Prethodno implicira razdvojenost drža­ve i društva, autonomiju države i, generalno, tretman države iz tehnokratske perspektive. Završni deo rada je je kritika merenja državne snage zasnovanog na performansama formalnih institucija stavljanjem akcenta na ideju državne moći kao područja složenih i dinamičnih društvenih odnosa koji uslovljavaju funkcionisanje državnog aparata.

PERIODIKA

UGROŽAVANJE KAPACITETA BEZBEDNOSTI NACIONALNE DRŽAVE ZBOG KRIZE NJENOG UPRAVLJANJA

Osnovna suština aktuelnih neoliberalnih procesa usmerena je ka demontaži ključnih institucionalnih kapaciteta mo­derne nacionalne države. U ovom radu osnovna teorijska analiza biće usmerena na procese ugrožavanja i demotaže bezbedonosnih kapaciteta nacionalne države. Globalizacijski trendovi otvorili su brojne i nesagledive krize, koje su počele kao finsijske, ekonomske, a sve više postaju političke odnosno bezbedonosne. Brojni su bezbedonosni rizici i sve teže je ostvariti kontrolu nad njima na nivou sistemskih kapaciteta nacionalne države.

PERIODIKA

POLITIČKI I NACIONALNI ASPEKTI DRŽAVNOG PITANJA SRBIJE U DIJALOGU O KOSOVU I METOHIJI

Nacionalnu i državnu politku Srbije, usmerenu na rešavanje problema Kosova i Metohije, potrebno je voditi sa stanovišta realizovanja vitalnih nacionalnih i državnih interesa Republike Srbije. U jezgru tih interesa nalaze se vrednosti teritorijalnog integriteta i suvereniosti Srbije na čitavom državnom prostoru uključujući i južnu autonomnu pokrajinu. Odatle je reintegracija teritorije pokrajine KiM primarni nacionalni i državni interes koji uslovljava integraciju Srbije u Evropsku uniju. Da bi se ti interesi odredili i ispoljili, te ostvarili i što efikasnije zaštitili, potreban je unutarnacionalani konsenzus oko njegovih optimalnih političkih i ustavnopravnih oblika. Unutrašnji dijaog ima svrhu samo ukoliko se odvija u duhu otvorene i iskrene razmene mišljenja o svim ustavnopravnim i državnopraavnim mogućnostima rešavanja kosmetskog problema sa kojim se u pogoršanim srpsko/albanskim odnosima suočava Republika Srbija i srpski narod u celini. Dijalog o Kosovu i Metohiji nije počeo nedavno, on je zapravo neizostavni deo ovdašnje, davnije i skorije istorije. Otuda je potrebno imati na umu da naučni doprinos u traganju za optimalnim rešenjem ne bi trebalo opterećivati kratkim intervalima trajanja i krajnjim rokovima okončanja. Problem KiM je isuvišpe obremenjen unutrašnjim i spoljašnjim suprotnostima i isključivostima, da bi bio rešavan i razrešavan brzim i naglim, nedovoljno pripremljenim odlukama. U potrazi za obostrano prihvatljivim srpsko/albanskim rešenjem kosmetsko problema potrebno je imati dobru volju, ispoljiti strpljenje ali i upornost. U takvom pristupu rešavanju problema Kosova i Metohije upravo naučnici iz domena društvenih nauka u Srbiji, mogu da daju svoj dragoceni doprinos.

PERIODIKA

SOCIJALNO-POLITIČKI OSVRT NA MODEL PRIVATIZACIJE U SRBIJI

Privatizacija kao socijalno, ekonomsko i političko pitanje predstavlja jedan od ključnih koraka unutar procesa društvenih promena pa mu je stoga potrebno iznova posvetiti naročitu pažnju. Autor u ovom radu ima za cilj da pruži socijalni, ekonomski i politički osvrt na proces privatizacije u Srbiji, sa aspekta kritike neoliberalnog modela društvenog razvoja. U tom smislu rad je podeljen na dva dela. U prvom delu se razmatra utucaj privatizacije na zemlje u tranziciji, dok se u drugom delu u ispituju problemi i posledice privatizacije u Srbiji. Imajući u vidu kompleksnost problema kojim se bave u ovom radu autor je prinuđen da se koriste kombinaciяm različitih metoda među kojima su najznačajniji svakako metod analize sadržaja i komparativni metod.

ç