Srđan T. Korać

  • Adresa: /
  • Email: /
  • Telefon: /
  • LinkedIn: /

Institut za međunarodnu politiku i privredu, Beograd

PERIODIKA

JAVNI SLUŽBENIK KAO KRIMINALNI PREDUZETNIK: U KOJOJ MERI KRIVIČNI PROGON PODUPIRE INTEGRITET?

Rad analizira da li i u kojoj meri normativni i institucionalni okvir krivičnog progona može da bude delotvoran vid spoljne kontrole integriteta javnih službenika sa kriminalnim „preduzetničkim duhom”. Autor polazi od pretpostavke da valjano osmišljena i dosledno sprovedena politika krivičnog progona i kažnjavanja javnih službenika dodatno jača etičko postupanje javnih službenika i sužava prostor za pojavu korupcije u javnom sektoru, čime posredno podiže kvalitet pružanja javnih usluga i osigurava oblikovanje i sprovođenje javnih politika i programa u skladu sa javnim interesima. Težište analize je stavljeno na međunarodne standarde, normativna i institucionalna rešenja primenjena u razvijenim demokratijama i praktične izazove koji se pojavljuju u pogledu prijavljivanja, prikupljanja sudski validnih dokaza, izricanja kazni, oduzimanja kriminalnog profita i integriteta policije i krivičnog pravosuđa. Autor zaključuje da stroga kaznena politika nužno nema odvraćajuće dejstvo na potencijalne počinioce i da bi hronična kašnjenja u sudskom postupku mogla da ohrabre pojedine javne službenike da se lakše upuste u kriminalne preduzetničke poduhvate.

PERIODIKA

ETIČKE OPREČNOSTI TEZE O DEMOKRATSKOM MIRU

Rad analizira unutrašnje etičke protivrečnosti sadržane u tezi o demokratskom miru iz perspektive utilitarističke verzije konsekvencijalističkog pristupa i etike dužnosti zasnovane na kantovskoj deontologiji. Autori polaze od pretpostavke da pragmatsko-političku (zlo)upotrebu teze o demokratskom miru – jednog od omiljenih legitimacijskih osnova intervencionističke politike SAD i drugih zapadnih sila – na početku 21. veka olakšava upravo klimavo etičko utemeljenje ove ideje, što podriva saznajnu, normativnu i praktičnu validnost njenih suštinskih postavki. Zbog toga je analiza usredsređena na intelektualno nasleđe na koje se oslanja savremena teorijska argumentacija o demokratskom miru, odnosno prevashodno na etička učenja Džona Stjuarta Mila i drugih vodećih britanskih utilitarista, i Imanuela Kanta. Autori zaključuju da analiza teze o demokratskom miru u ključu utilitarističkog intelektualnog nasleđa u potpunosti potvrđuje njihovu polaznu pretpostavku i to na primerima činjenja moralnih kompromisa zarad ostvarenja dobrobiti, nedostataka u proračunavanju mogućih ishoda konkretnih akcija i moralne ambivalentnosti istovremenog zagovaranja ideje međunarodnog mira i saradnje i lake legitimizacije pragmatskog korišćenja nasilja. Ispitivanje validnosti teze o demokratskom miru u ključu deontološke perspektive samo je delimično potvrdilo pretpostavku o postojanju unutrašnjih etičkih protivrečnosti.

PERIODIKA

REVIZORI KAO NADZIRAČI RADA JAVNE UPRAVE: NACIONALNI I NADNACIONALNI NIVO

Rad analizira u kojoj meri revizorske institucije mogu da delotvorno nadziru kvalitet rada javne uprave na nacionalnom i nadnacionalnom nivou vlasti i posredno podstaknu dosledno poštovanje etičkih standarda. Autor je težište analize stavio na polje nadležnosti, ovlašćenja i prakse organa revizije i sa namerom da utvrdi strukturne slabosti delovanja revizora kao mehanizma spoljne kontrole rada javnih službenika. Analiza je ograničena na odabrani uzorak postindustrijskih poliarhija (SAD, Velika Britanija, Francuska, Nemačka i nordijske zemlje), Sud revizora EU kao primer nadzirača delovanja nadnacionalne administracije, te na Srbiju kao postkomunističku zemlju koja tek gradi standarde i praksu u ovoj oblasti. Nalazi istraživanja pokazali su da vrhovne revizorske institucije – jednako na nacionalnom i nadnacionalnom nivou vlasti – sprovode nadzornu ulogu posredno i to posredstvom pružanja tehničke ekspertize drugim institucijama i prosleđivanja sistematizovane činjenične građe o postojanju prakse zloupotreba javnih ovlašćenja.

PERIODIKA

NADNACIONALNA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA NA POMOLU?

Rad analizira evoluciju i delovanje posebnih nadnacionalnih tela i organizacionih jedinica pri postojećim institucijama Evropske unije kojima je povereno obavljanje klasične obaveštajne i kriminalističko-obaveštajne funkcije. Autor analizu stavlja u teorijski okvir omeđen konceptima sekuritizacije javnih politika, demokratske kontrole obaveštajne funkcije i demokratskog legitimiteta, budući da je prenošenje metodologije obaveštajnog rada iz oblasti nacionalne bezbednosti u rad policije, carine, poreskih organa itd. otvorilo novi prostor u kojem može da dođe do narušavanja komunitarnih javnih in­teresa i ugrožavanja ljudskih i građanskih prava delovanjem nadnacionalnih institucija. Autor ukazuje na ozbiljnu pretnju koju pojačana i neselektivna sekuritizacija komu­nitarnih politika ima po krhku ravnotežu između doslednog poštovanja ljudskih prava i bezbednosnih obzira, o čemu svedoče i brojne kontroverze koje su se nedavno pojavile oko demokratske legitimnosti masovne primene obaveštajnih metoda i tehnika spram potencijalnog ugrožavanja prava na privatnost i drugih ljudskih i građanskih prava. Autor zaključuje da samo transparentna nadnacionalna obaveštajna služba smeštena u normativni i institucionalni okvir EU može da doprinese delotvornijoj zaštiti vitalnih bezbednosnih interesa, a bez podrivanja zaštite ljudskih prava kao jedne od temeljnih vrednosti evropske integracije.

PERIODIKA

SPROVOĐENJE REFORME JAVNE UPRAVE U SRBIJI: PRIMER POJEDINAČNE ODGOVORNOSTI

Rad analizira dosadašnje rezultate tekuće reforme javne uprave u Srbiji na planu ugradnje načela odgovornosti kao jednog od osnovnih obeležja koncepta dobre uprave. Cilj analize je procena kvaliteta mehanizama za utvrđivanje disciplinske odgovornosti i kažnjavanje i zaštitu uzbunjivača. Polazna pretpostavka je da valjano osmišljena i dosledno sprovedena normativna i institucionalna rešenja za ustanovljavanje odgovornosti kao formativnog principa organizacije rada javne uprave stvaraju okruženje pogodno za moralno ispravno postupanje javnih službenika. Važnost ovog istraživanja ogleda se u činjenici da jedino privrženost odgovornosti sužava prostor za pojavu korupcije i tako posredno podiže kvalitet pružanja javnih usluga, te osigurava sprovođenje javnih politika u skladu sa javnim interesom. Na osnovu nalaza sprovedenog istraživanja autor zaključuje da postoje strukturne prepreke za stvaranje radnog okruženja u javnoj upravi pogodnog za dosledno poštovanje etičkih standarda. Autor naglašava da odsustvo mehanizma za zaštitu uzbunjivača predstavlja najslabiju tačku reformskih mera preduzetih u pravcu jačanja pojedinačne odgovornosti, te time delimično obesmišljava usvojene ciljeve preobražaja javne uprave u Srbiji u skladu sa uzorom postindustrijskih demokratija.

PERIODIKA

Parliamentary control of public administration integrity: Post-industrial polyarchies and Serbia

The paper examines the extent to which parliaments are capable of an effective monitoring the ethical dimension of public administration performance, and to encourage indirectly strict compliance with ethical standards. The author analyses the competences, powers and practices of parliaments with the aim to examine to what extent the legislative branch is an effective external control mechanism of the public servants’ performance when it comes to the issue of ethics management. In addition, the author identifies the structural weaknesses of the parliamentary scrutiny mechanisms. The scope of the analysis is limited to a selected sample of post-industrial polyarchies with the parliamentary system of government, and Serbia as a sample of post-communist country in the process of setting up the ethical standards and practices in its public sector in the last decade. The research findings show that, in the period 2001–2015, the National Assembly has not used to the full extent its scrutiny powers to examine responsibility of cabinet ministers and public managers regarding the issue of improving the quality of ethics management in public administration. The author concludes that the effectiveness of scrutiny powers of the Serbian parliament has been oftentimes hampered by the political will to maintain fragile coalition governments at all costs, which means that the parliamentary majorities have had no real interest in a consistent oversight of (un)ethical performance of the executive.

PERIODIKA

JAVNI SLUŽBENIK ZA 21. VEK: KA SAVREMENOM UČITAVANЈU GESLA „PLEMSTVO OBAVEZUJE”

Rad razmatra neophodnost oživljavanja društvene uloge javnog službenika 21. veka zasnovane na ideji društvene pravde u okolnostima duboke i skoro decenijske recesije izazvane nekritičkim forsiranjem neoliberalnog modela društvenog razvoja i primenom korporativno-tržišnih metoda u upravljanju sektorskim javnim politikama. Društvena uloga javne uprave je insistiranjem na pretvaranju činovnika u svojevrsnog prodavca na „kiosku” javnih usluga skrajnuta iz akademske debate i prakse. Autor zastupa stanovište da faktička tehnokratska nadmoć nad građanima i veća sposobnost ispravnog razumevanja sadržaja javnog interesa spram građana stvara za javne službenike moralnu obavezu da profesionalnim delovanjem doprinose ostvarenju društvene pravde kao temeljne svrhe postojanja demokratski uređene političke zajednice. Operacionalizacija koncepta društvene pravde u radu javne uprave zahteva preobražaj društvene svrhe službeničkog esnafa shodno modernom učitavanju aristokratskog gesla da „plemstvo obavezuje”. Autor zaključuje da jačanje profesionalnog integriteta unutar esnafa mora da bude zasnovano na punom uvažavanju komunitarne svrhe sektorskih javnih politika kao protivteže pragmatskom svetonazoru modela novog javnog rukovođenja oličenog u moralnoj indiferentnosti prema suštinskoj potrebi građana za samoostvarenjem u okvirima političke zajednice.

PERIODIKA

PRISTRASNOST KAO PREPREKA VALЈANOM ETIČKOM ODLUČIVANЈU U JAVNOJ UPRAVI

Rad analizira fenomen pristrasnog odlučivanja u domenu profesionalnog obavljanja javnih poslova kao jednog od strukturnih uzroka kršenja etičkih standarda javne službe. Polazna tvrdnja je da pojava pristrasnosti u odlučivanju nije slučajan ili povremen čin pojedinih javnih službenika sklonih zloupotrebama javnih ovlašćenja, već se koreni ovog fenomena nalaze u antropološkim i psihološkim obeležjima odnosa pojedinca u zajednici. Težište analize je stavljeno na protivrečnosti između zahteva valjanog etičkog odlučivanja i društvenih očekivanja koje pred javnog službenika kao pojedinca stavljaju njegova bliskost sa porodicom, rodbinom, prijateljima i sugrađanima. Sukob javnog i privatnog interesa i favoritizam kao njegov prateći fenomen uzeti su kao primeri gde ove protivrečnosti najviše dolaze do izražaja. Autor zaključuje da su antropološke i psihološke osnove pristrasnosti procesom socijalizacije čvrsto ugrađene u ličnost javnog službenika, te stoga moraju da budu uzete u obzir prilikom osmišljavanja normativnih i institucionalnih rešenja za jačanje integriteta javne uprave u Srbiji.

ç