Miša Đurković

  • Adresa: /
  • Email: /
  • Telefon: /
  • LinkedIn: /

Institut za evropske studije, Beograd

PERIODIKA

The Political Dimension in the Work of the International Tribunal for the Former Yugoslavia: ICTY as a Form of Political Justice

In 1961 Otto Kirchheimer published his book Political Justice. The book was trying to illustrate how laws and courts are being used in political struggle. In this article, the author tries to apply this concept to the work of International Criminal Tribunal for Yugoslavia, and he tests the hypothesis claiming that transitional justice in ICTY case actually became political justice. He focuses on the ways in which ICTY was used as a tool of great powers to manipulate and influence political processes in the countries of former Yugoslavia that were subjected to it. The timing of issuing indictments, the length of the processes, the threats of indicting as a pressure, verdicts, work of appeal councils, etc, have been massively used as tools against political actors and the states during the work of ICTY. Justice was also used as a conditionality instrument during the process of European integration which also makes it a form of political justice. The author concludes by explaining why ICTY rose serious reservations among peoples of former Yugoslavia about the concept of transitional justice and the ways in which it is implemented, seeing in it plenty of elements of political justice.

PERIODIKA

RUSIJA I OTKRIVANJE MEKE MOĆI

U ovom članku autor istražuje pitanje odnosa Putinove administracije prema problemu meke moći. Najpre se objašnjava sam pojam meke moći, i daje kratko podsećanje na sovjetsku istoriju meke moći. Zatim se analizira proces oporavka i uspona Rusije pod Putinovom administracijom, da bi se nakon toga istražili uzroci okretanja ove strukture prema istraživanju i primeni meke moći, koje se locira u 2004. Autor daje detaljan pregled izvora i instrumenata ruske meke moći, i definiše područje na kome se ova strategija primenjuje, odvajajući ga od drugih zona uticaja za koje se, u nedostatku resursa, ostavlja raniji metod kratkoročnog rada sa elitom.

PERIODIKA

TRANZICIJA BEZ TRANSFORMACIJE, ILI KAKO JE U SRBIJI OD NOMENKLATURE NASTALA ELITA

Autor istražuje sudbinu elite u Srbiji nakon sme­ne vlasti 2000 godine. Polazeći od dve osnovne teorije, o cirkulaciji i reprodukciji, on ispituje hipotezu o repro­dukciji elite u našoj zemlji. Kroz brojne primere iz grupa političkih lidera, ekonomskih tajkuna i političke klase pokazuje se da je u Srbiji došlo do izrazite reprodukcije u kojoj su pripadnici stare nomeklature i njihovi direktni potomci zadržali cve vodeće pozicije u privredi i politici.

PERIODIKA

PITANJE AUTORITARIZMA U SAVREMENOJ TEORIJI I PRAKSI: KRITIKA TOMASA POGEA

U ovom članku autor se bavi odnosom demokratije i autoritarizma. Povod je očigledna pojava uspona autoritarnih elemenata u društvima koja su nominalno liberalne demokratije, a što je usko povezano sa posledicama kri­ze koja se ovaj put ne pokazuje samo kao finansijska ili ekonomska, već kao kriza zapadne civilizacije. S druge strane, ovu praksu ne prati adekvatno teorijsko istraživanje pošto mejnstrim političke filozofije i političke teorije istrajava u okvirima neupitnog poverenja u liberalnu demokratiju. Autor stoga preduzima istorijsku analizu odnosa ova dva sistema problematizujući njihovu navodno apodiktičku suprotstavljenost. Na kraju se izlažu i kritikuju shvatanja Tomasa Pogea kao vodećeg predstavnika levoliberalnog demokratskog fundamentalizma i inter­vencionizma.

PERIODIKA

HOMOSEKSUALIZAM I POPULARNA KULTURA

Autor polazi od konstatacije da je popularna kultura u poslednjih dvadesetak godina postala jedan od najvažnijih instrumenata za promociju homoseksualizma. Njena uloga je dvostruka: s jedne strane ona je najviše pomogla da se homoseksualne vrednosti i stilovi života inkorporiraju u društveni mejnstrim, ali je u isto vreme upravo u njoj najuočljivije koliko je moda homoseksualizma brzo napredovala i raširila se u poslednjih dvadesetak godina. Najpre se pravi pregled tretmana homoseksualizma u popularnoj kulturi pre 1990. koja se uzima kao prelomna godina. Uočava se da je homoseksualna tematika tek povremeno ulazila u umetnički i pop-kulturni mejnstrim a da je uglavnom opstajala u okvirima alternativne umetnosti. Veliki i brzi obrt dešava se devedesetih kad homoseksualizam od nepoželjne i neprihvatljive prakse prerasta u modu. Autor se fokusira na mehanizme kojima je ovaj obrt ostvaren. Poslednji deo teksta prati ovaj razvoj u Srbiji. Konstatuje se da su metodi i rezultati isti kao i u zapadnim zemljama.

 

PERIODIKA

RAD I EKONOMIJA U SOCIJALNOM UČENJU RUSKE PRAVOSLAVNE CRKVE

Ruska pravoslavna crkva je prva u pravoslavnom sve­tu počela da izgrađuje kodifikovano socijalno učenje. Osnovni dokument objavljen je 2000. godine kao osnova za budući razvoj konkretnih pitanja. U ovom članku autor analizira pozicije crkve u pitanjima rada i ekonomije. Analiziraju se adekvatni delovi dokumen­ta iz 2000. a zatim i drugog dokumenta koji je 2004. donet pod imenom Kodeks moralnih pravila u ekonomiji. Na kraju se ovi stavovi porede sa učenjem Rimokatoličke crkve i istražuju se posledice stavova ruske crkve na ukupna društvena kretanja u Rusiji.

 

PERIODIKA

ANGLO-AMERIČKA UPOTREBA ISLAMA

U ovom članku autor se bavi istorijom anglo-američke upotrebe radikalnog islamizma. Najpre se objašnjava model ovog vida instrumentalizacije i iznose se razlozi zašto je u različitim okolnostima upravo islamizam bio veoma korisno oruđe Engleza i Amerikanaca. Zatim se daje istorijski pregled najvažnijih slučajeva ove saradnje. Obrađuju se primeri Lorensa od Arabije, Hladnog rata, Avganistana, Bosne i Čečenije, Arapskog proleća i na kraju se govori o mogućnosti upotrebe islamizma za držanje zapadne Evrope u pokornosti.

PERIODIKA

TRANSFORMACIJA TROCKIZMA KRAJEM DVADESETOG VEKA

U ovom članku autor nastoji da istraži neke zanimljive spojeve ideologija koji nastaju krajem dvadesetog veka. Predmet istraživanja jesu rezultati primene Trockijeve teorije entrizma. Autor nastoji da istraži šta se krajem dvadesetog veka dogodilo sa nekadašnjim pripadnicima radikalne omladine, i u kojoj meri su istinite tvrdnje da su pomenuti akteri zadržali svoje osnovno načelo permanentne revolucije koje danas spajaju sa drugim ideologijama delujući kroz takozvane umerene ili centrističke partije.

PERIODIKA

POSLEDNJI POZDRAV IZ ZEMLJE SAFARI

U ovom članku autor problemu raspada SFRJ prilazi ireko analize raspada sistema vrednosti i ideologije koja je nekada toj tvorevini obezbeđivala legitimitet. Metod je detaljna anali­za trećeg albuma Zabranjenog pušenja, Iozdrav iz zemlje Safari. Teza je da je analizom raspada jugoslovenskog sistema vrednosti i tendencija koje on najavljuje, ovaj album najavio i raspad same države. Autor takođe daje analizu neoprimitivističkog pokreta u okviru kog je delovala i pomenuta grupa i iostavlja ovaj složeni fenomen u kontekst tadašnje političke i ekonomske krize.

PERIODIKA

ERNST JINGER I MISAO KONZERVATIVNE REVOLUCIJE

Polazeći od konstatacije da na našem govornom području još uvek ne postoji osnovni akademski rad koji bi predstavio fe­nomen konzervativne revolucije u vajmarskoj Nemačkoj, autor nastoji da izloži jedan takav pregled ideja, aktera i dela. Razjašnjava se politički, društveni i međunarodni kontekst u kome se ova tradicija rađa i razvija, a zatim se posebno razmatra kontroverzno pitanje odnosa ovih mislilaca sa nacizmom. Članak naročitu pažnju posvećuje Ernstu Jingeru kao ključnoj figuri za objedinjavanje različitih struja u okviru konzervativne revolucije, i na kraju predstavlja njegovog Radnika kao sintezu intelektualnih stremljenja ovog „pokreta“.

PERIODIKA

O SAVREMENOM IZUČAVANJU POLITIČKE FILOZOFIJE U SRBIJI

Autor se poduhvatio izrade pregleda razvoja političke filozofije u Srbiji u poslednjih pola veka. S obzirom da takav pregled ne postoji, najpre se polazi od određenja političke filozofije kao discipline i njenog razdvajanja od političke nauke, političke teorije i praktične politike. Zatim se na osnovu tako dobijenih kriterijuma pravi popis najvažnijih autora i dela koji bi sačinjavao nekakav osnovni kanon razvoja političke filozofije u Srbiji. Najpre se obrađuju marksistički filozofi, zatim se izučava obnavljanje liberalizma i na kraju skorašnji razvoj discipline u poslednje dve decenije. U drugom delu ovog članka detaljno se izučavaju tri knjige koje su pisane kao udžbenici poli­tičke filozofije.

PERIODIKA

NETIPIČNI IZAZOVI ZA BEZBEDNOST SRBIJE I REPUBLIKE SRPSKE

U ovom članku autor analizira netipične, odnosno netradicionalne bezbednosne izazove (NBI) za Srbiju i Republiku Srpsku. Najpre se objašnjava šta su netipični bezbednosni izazovi. Zatim se navodi uobičajena lista tih izazova i objašnjava zašto ona u ovom konkretnom slučaju treba da se modifikuje. Autor zatim detaljno izlaže sledeće NBI: demografija i depopulacija, prodaja zemlje i drugih resursa strancima, problemi povezani sa privatizacijom strateških sektora, zdravstveni sektor, pa sklop identitetskih pitanja kao što su kontrola medija, prosveta i tržište udžbenika te poremećeni sistem vrednosti. Na kraju se razmatraju dva posebna NBI, terorizam i sajber ratovanje.

PERIODIKA

TERORIZAM, HIBRIDNI RATOVI I VREDNOSTI – ODNOSI TURSKE I NEMAČKE NAKON TZV. „ARAPSKOG PROLEĆA“

U ovom članku autor analizira odnos Turske sa Evropskom unijom, a posebno Nemačkom, u periodu od izbijanja arapskog proleća. Najpre se podseća na veliku ulogu koju su u ovom procesu destabilizacije MENA zemalja imale i Turska i evropske zemlje. Zatim se pokazuje kako je ovaj orkestrirani haos, sa elementima hibridnog rata, proizveo i različite oblike terorizma. Na kraju se terorizam kao bumerang vratio upravo izazivačima, koji su od 2015. napadnuti nizom terorističkih udara. Uz to se posebno analiziraju izuzetno napeti odnosi Turske i Nemačke u koji su uključeni i pitanja turske dijaspore i pregovori o turskim evropskim integracijama i konačno sporazum od 18. marta o rešavanju izbegličkog problema. Turska drži Evropu ucenjenom izbegličkim pitanjem, tera je da odustane od svog sistema vrednosti i ovim reketiranjem dobija niz povlastica koje će po EU dugoročno takođe biti štetne.

ç