Miroslav Brkić

  • Adresa: /
  • Email: /
  • Telefon: /
  • LinkedIn: /

Fakultet političkih nauka Univerziteta u Beogradu

PERIODIKA

PODRŠKA PROCESIMA DEINSTITUCIONALIZACIJE U USTANOVAMA ZA ODRASLE I STARIJE SA INTELEKTUALNIM I MENTALNIM TEŠKOĆAMA

Deinstitucionalizacija je tesno vezana sa pravima osoba sa intelektualnim i mentalnim teškoćama na život u zajednici i razvojem usluga u zajednici kojima se ovi procesi podržavaju. Vlada Republike Srbije se akcionim planom u okviru predpristupnih pregovora za poglavlje 19 obavezala da će usvojiti strategiju deinstitucionalizacije. U radu se prikazuju rezultati istraživanja koji su za cilj imali utvrđivanje stavova zaposlenih prema дeinstitucionalizaciji u šest domova za smeštaj odraslih i starijih sa intelektualnim i mentalnim teškoćama. Reč je o dmovima koji su bili uključeni u projekt „Podrška deinstitucionalizaciji i socijalnom uključivanju osoba sa mentalnim poteškoćama i mentalnim oboljenjima“ (IPA 2011) i koji su okviru njega razvijali uslugu stanovanja uz podršku. Rezultati istraživanja su pokazali da zaposleni generalno podržavaju procese deinstitucionalizacije, pri čemu nivo i intezitet podrške zavise od radnog mesta/obrazovanja, godina radnog staža i brojem pohađanih obuka.

PERIODIKA

KARAKTERISTIKE SISTEMA SOCIJALNE ZAŠTITE U SRBIJI I EVROPI

Na nivou EU ne postoji jedinstvena politika iz oblasti socijalne zaštite. Saglasno principu supsidijarnosti države članice suvereno regulišu ovu oblast. Iz tih razloga, postoje konceptualne i sadržinske razlike među evropskim državama u zavisnosti od tradicije i istorijskih okolnosti. Poslednjih desetak godina u Srbiji se intezivno sprovodi reforma sistema socijalne zaštite. Donet je novi Zakon i veći broj podzakonskih akata u cilju stvaranja efikasnijeg i efektivnijeg sistema, prilagođenog evropskim načelima, idejama socijalne pravde, ali i tržišnim uslovima privređivanja. U ovom radu se prikazuju i analiziraju osnovne karakteristike sistema socijalne zaštite u Srbiji, Velikoj Britaniji, Švedskoj, Nemačkoj, Španiji i Češkoj, kao tipičnim predstavnicima globalnih modela (liberalni, socijaldemokratski, korporativni, mediteranski i istočnoevropski). Rezultati analize pokazuju da je sistem socijalne zaštite u Srbiji po svojim karakteristikama najbliži istočnoevropskom, pri čemu sadrži i rešenja koja su prisutna u drugim modelima.

PERIODIKA

PROCESI STANDARDIZACIJE U SOCIJALNOJ ZAŠTITI

Uvođenje sistema kvaliteta bio je jedan od ključnih strateških ciljeva reforme sistema socijalne zaštite. Strategijom razvoja socijalne zaštite bilo je predviđeno da se propisi kojim se definišu standardi usluga i njihova implementacija ostvare do kraja 2008. godine. Usled različitih subjektivnih i objektivnih okolnosti, Pravilnik o bližim uslovima i standardima za pružanje usluga socijalne zaštite donet je u maju 2013. godine. Time su ispunjene formalne pretpostavke za uvođenje si­stema kvaliteta. Praktične će ostvariti tek onda kada se stan­dardi, kao zahtevi koji se postavljaju pred sve pružaoce usluga implementiraju u sistem. U ovom radu prikazuju se osnovne karakteristike standarda u socijalnoj zaštiti, sa stanovišta vrste, procesa njihovog uvođenja u regulatorni sistem, razlika između standarda, procedura i zakona.

PERIODIKA

USLUGE U ZAJEDNICI - PRETPOSTAVKE PROCESA DEINSTITUCIONALIZACIJE

Više od milion dece i odraslih živi u domovima širom Evrope, najčešće izolovani od lokalne zajednice, osujećeni u zadovoljavanju brojnih ljudskih prava. Istorijski posmatrano, Evropski sistem socijalne zaštite karakterisao je primat rezidencijalnog smeštaja nad uslugama u zajednici. Pod okriljem potrebe za dugotrajnom negom i podrškom, većina onih koji sa stanovišta funkcionalističkih perspektiva ne mogu da dopri­nesu progresu i stabilnosti društva (deca, osobe sa invaliditetom, stari) smeštani su u domove. Vremenom su domovi postajali svojevrsna „geta“, u koje su ljudi dolazili kao deca i ostajali do kraja života. Ova pojava je naročito bila izražena kod duševno obolelih i osoba sa intelektualnim teškoćama. Sa savremenim civilizacijskim tekovinama, koje favorizuju ljudska prava, bez obzira na različitosti, stanje je počelo da se popravlja. Procese institucionalizacije zamenjuje deinstitucionalizacija, koja umesto domskog naglašava značaj života u zajednici. U Srbiji, kao i ostalim zemljama u regionu, ovaj proces je na samom početku. Potrebno je obezbediti mnogo sistemskih pretpostavki da bi se iz načelne podrške prešlo u praktičnu implementaciju. U ovom radu analiziraju se ideje i principi deinstitucionalizacije, kao i osnovne pretpostavke za njegovu primenu u Srbiji.

PERIODIKA

OBILJEŽJA I VRSTE VRIJEDNOSTI U SOCIJALNOM RADU

U radu se utvrđuju obilježja i vrste vrijednosti u socijalnom radu, te se razmatraju implikacije ovih obilježja na etički kompetentnu profesionalnu praksu socijalnog rada. Cilj je identifikovati osnovne elemente konceptulanog određenja vrijednosti u socijalnom radu kako analizom različitih pristupasamom pojmovnom određenju, tako i analizom odnosa vrijednosti sa srodnim konceptima principa, standarda i etike. Iz takve analize proizilaze i različite klasifikacije vrijednosti, pri čemu dvije osnovne podjele razdvajaju lične, profesionalne i društvene vrijednosti sa jedne, odnosno vrijednosti cilja i vrijednosti sredstava u socijalnom radu sa druge strane. Zaključci dobijeni teorijskom analizom i sintezom ukazuju na sljedeća osnovna obilježja vrijednosti u socijalnom radu: koncepcije dobra, poželjnog, ideali kojima se teži; opšti konstrukti; relativnost osnovnog predznaka vrijednosti - socijalni konstrukti; kognitivnii emocionalni konstrukti; relativnotrajni i hijerarhijski organizovani idealiutiču na procjenu i odlučivanje u socijalnom radu iako ne određuju direktno ponašanje pojedinca, ukazuju na ,,prioritet u sklonostimaˮ odnosno predstavljaju pozitivan stav u odnosu na djelovanje na određeni način. Ovakva obilježja vrijednosti ukazuju na njihove različite vrste i porijeklo, kao i snažan uticaj na opažanje, razumijevanje, zaključivanje i odlučivanje socijalnog radnika u profesionalnoj praksi. S tim u vezi, poznavanje ličnih, profesionalnih i društvenih vrijednosti socijalnog radnika, kao i stalna refleksija na njihov odnos sa najboljim interesom i perspektivom korisnika izdvaja se kao jedan od osnovnih preduslova profesionalno kompetentne prakse socijalnog rada.

PERIODIKA

UZROCI BESKUĆNIŠTVA U VOJVODINI

Beskućništvo opisuje stanje ljudi koji nemaju stalno mesto boravka i nisu u mogućnosti da ga steknu. Beskućništvo kao takvo utiče na veliki broj ljudi, nezavisno od pola i starosti, prati ga poseban način i stil života, kao i poseban sistem vrednosti koji ima elemente subkulture. Kroz ispitivanje korisnika Prihvatilišta i prihvatne stanice u Novom Sadu, kao jedine organizovane usluge socijalne zaštite beskućnika na teritoriji Vojvodine, autori ovog rada će pokušati da ispitaju glavne uzroke i faktore koji doprinose nastanku beskućništva u Vojvodini, i to sve u cilju boljeg razumevanja problema sa kojima se beskućnici suoačavaju. Takođe, u radu se ukazuje na rizične grupe beskućništva, kao i na urgentnost potrebe za kreiranjem programa prevencije, odnosno strategija za rešavanja problema beskućništva.

PERIODIKA

U POTRAZI ZA SIGURNOŠĆU

Prema Konvenciji o pravima osoba sa invaliditetom propisana su jednaka prava na zapošljavanje svim osobama sa invaliditetom, što zahteva velike promene u politikama zapošljavanja ove populacije svuda u svetu. Svrha ovog teksta je da prikaže probleme i perspektive, kroz neposredna iskustva različitih aktera u procesu zapošljavanja osoba sa invaliditetom, kako bi se bolje razumeo njihov položaja na tržištu rada. Uključivanje osoba sa invaliditetom u radni proces otežava dugogodišnja isključenost iz društva, te veliki broj njih nema dovoljne specifične i nespecifične kompetencije da se uključi u tržište rada. Nedovoljna pristupačnost resursa zajednice, a posebno prevoza za osobe kojima je potrebna podrške u kretanju, značajno utiče na ograničene mogućnost za zapošljavanje. Negativni stavovi i neadekvatan pristup informacijama dovode do toga da poslodavci zakonske mogućnosti doživljavaju kao dodatni namet, a ne kao podsticajne mere. Poseban problem ogleda se u činjenici da je javni sektor najazstupljeniji poslodavac osobama sa invaliditetom, dok su aktuelno vrlo ograničene mogućnosti novog zapošljavanja.

PERIODIKA

SARADNJA CENTARA ZA SOCIJALNI RAD U ŠUMADIJSKOM OKRUGU SA POVERENIČKOM SLUŽBOM

Vanzavodske sankcije i mere u Republici Srbiji sprovode se od 2008. godine i obuhvataju širok spektar sankcija i mera koje se sprovode u zajednici. Za njihovo uspešno sprovođenje neophodan je multiresorski pristup, odnosno saradnja različitih službi i sistema. Sa stanovišta izvršenja vanzavodskih sankcija i mera, naročito je bitna saradnja centara za socijalni rad i Povereničke službe. U cilju sagledavanja do sada postignutog stepena saradnje između stručnih radnika centara za socijalni rad i poverenika kao i informisanosti radnika centara o vanzavodskim sankcijama i merama i vlastite uloge u njihovom sprovođenju, tokom 2016. godine realizovano je empirijsko istraživanje. Obuhvatalo je stručne radnike u centrima za socijalni rad u Šumadijskom okrugu, poverenike nadležne za poslove izvršenja vanzavodskih sankcija i mera. Rezultati istraživanja ukazuju na nedovoljnu informisanost stručnih radnika centara za socijalni rad o probacionom radu i njihovim ulogama u ovim procesima, kao i neophodnost uspostavljanja komunikacionih kanala i partnerske saradnje između ovih službi.

PERIODIKA

DECENTRALIZACIJA SISTEMA SOCIJALNE ZAŠTITE U SRBIJI: IZMEĐU ŽELJENOG I MOGUĆEG

U radu se analiziraju postojeći modeli decentralizacije sistema socijalne zaštite u Srbiji. Kroz izlaganje iskustava zemalja Evropske unije i ukazivanje na nedostatke aktuelnog sistema socijalne zaštite u Srbiji, traga se za najoptimalnijim rešenjima. Rad se zaključuje preporukama za unapređenje funkcionisanja sistema socijalne zaštite, baziranim na uspostavljanju mešovitog centralističko-decentralističkog pristupa, koji uvažava privredne, regionalne, normativne i kulturološke osobenosti Srbije.

PERIODIKA

People with Intellectual and Mental Disabilities in Social Care System in Serbia between Path Dependency and the Pursuit of Deinstitutionalization

Despite reform efforts toward deinstitutionalization of social protection system in Serbia, encouraging the development of alternative community-based services in the community as well as the pressure from the international community in the European Union integration process, the care system for persons with intellectual and mental disabilities is still characterized by high rates of institutionalization and present waiting lists for accommodation in social protection institutions. The article will attempt to answer the question why the existing system of social protection, despite the formal commitment of the government, is not based on the basic principles of deinstitutionalization, which are the foundation for accomplishing the rights of people with intellectual and mental disabilities in accordance with international standards and policies in this area. Bearing in mind the complexity of the social protection system, the subject of this paper will be the analysis of the factors which inhibit or prevent the process of deinstitutionalization. The authors will argue that the reasons are twofold - structural and cultural, while for the identification and explanation of the major obstacles that hinder the deinstitutionalization process will be used institutional arguments. Continued reliance on institutional care of this social group shows "path dependency" in which the responses of the system are rooted in the socialist past. Understanding this historical impact is crucial for the further reform of the social protection system.

PERIODIKA

Harmonisation of Asylum and Integrations Policy With the European Union Legislation

Serbia’s strategic priority in the EU integration process is harmonisation of legislative and administrative frameworks with European standards. The importance of migration issue arises from its relevance for the social and economic development and the rate of progress in the European Union accession process. Still, Serbia has no unique and explicitly formulated migration policy. Migration management and integration policy are primarily characterised by being focused on problems and needs of refugees and internally displaced persons. Despite the revised legislation within legal and illegal migrations, asylum and visa policies, adoption of many sector strategies, there is no comprehensive migration policy that is completely harmonised with the European Union guidelines, moralities and principles. Even with the significant progress in these areas, first of all in the asylum system which is harmonised to the international standards to a great extent, Serbia is still facing great challenges due to limited resources, lack of capacities and insufficient coordination of responsible authorities.

PERIODIKA

KONCEPT NORMALIZACIJE

Predmet rada jeste prikaz uslova koje je neophodno zadovoljiti kako bi kvalitet života osoba sa mentalnim smetnjama bio na nivou koji mora biti omogućen svakom čoveku i ukazivanje ne neophodne korake i pristupe u radu sa ovim osobama i zajednicom. U tekstu se nastoji da se ukaže na prava koja sve osobe imaju, pa samim tim i osobe sa mentalnim smetnjama, i koja im moraju biti obezbeđena. Neka od osnovnih ljudskih prava ne mogu se ostvariti u uslovima koji su karakteristični za institucionalni smeštaj, čija je jedna od osnovnih odlika nemogućnost realizacije mnogobrojnih životnih situacija i karakterističnih razvojnih zadataka, pa samim tim ni izgradnja zadovoljavajućeg ličnog identiteta. Normalizacija je koncept koji nastoji da omogući uslove života osobama sa mentalnim smetnjama koji su barem onoliko kvalitetni koliko su i uslovi u kojima živi prosečan stanovnik određene zajednice/društva. Naznačava se koji su to uslovi, koje je aktivnosti neophodno preduzeti i definišu principi na kojima se rad u cilju ostvarenja ovih zadataka mora zasnivati. U tekstu se razmatraju i adekvatni načini konkretizacije ciljeva normalizacije, prevashodno kroz valorizaciju socijalnih uloga i lično planiranje.

PERIODIKA

ALTERNATIVNO SANKCIONISANЈE I PROBACIJA

Predmet rada je predstavljanje koncepta alternativnog sankcionisanja i probacionog radakroz sažeti prikaz teorijskih osnova, istorijskog razvoja pojedinih modela sistema izvršenja alternativnih sankcija kao i iskustva na sprovođenju alternativnih sankcija i mera u Republici Srbiji. Vanzavodske sankcije i mere za cilj imaju reintegraciju izvršioca krivičnog dela, reparaciju pričinjene štete i povećanje sigurnosti društvene zajednice. Navedeni ciljevi su kompleksni, multidisciplinarno orijentisani, te podrazumevaju partnersko učešće različitih sistema u zajednici. U tom kontekstu posebno je značajna saradnja između sistema socijalne zaštite, pre svega centara za socijalni rad, ali i drugih sistema u zajednici (zdravstvenog, obrazovnog, službi za zapošljavanje) i Povereničke službe. Pomenute službe nisu u dovoljnoj meri upoznate sa konceptom alternativnog sannkcionisanja, vlastitim ulogama i odgovornostima, te se u tome i ogleda osnovni cilj ovoga rada.

ç