Miloš O. Ković

  • Adresa: /
  • Email: /
  • Telefon: /
  • LinkedIn: /

Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu

PERIODIKA

MASARIK I SRBI: POLITIČKE IDEJE

U članku se proučavaju sličnosti i veze između političkih ideja Tomaša Masarika i najznačajnijih srpskih intelektualaca njegovog doba – Jovana Cvijića, Jovana Skerlića, Stojana Novakovića, Nikolaja Velimirovića i drugih. Pokazano je da su te bliskosti bile posledica širih, evropskih kretanja, mnogo više nego međusobnih uticaja. Sve do Prvog svetskog rata, razmena ideja između Masarika i Srba bilo je mnogo više na tlu Habzburške monarhije, nego u Srbiji, koja je glavni predmet ovog istraživanja. Posebno je ukazano na sličnosti u tumačenju demokratskih i nacionalnih ideja. Pokazano je da je Masarik bio mnogo više sklon geopolitičkom načinu mišljenja nego što se obično misli. I u tome je bio blizak Jovanu Cvijiću, Milovanu Milovanoviću, Slobodanu Jovanoviću, Svetislavu Simiću i drugim srpskim piscima i državnicima. Masarikovo religijsko tumačenje nacionalne ideje razlikovalo se od sekularnog nacionalizma ove generacije srpskih intelektualaca. Ono je, međutim, bilo blisko idejama Nikolaja Velimirovića, pripadnika najmlađeg naraštaja srpskih javnih ličnosti, sa kojim je Masarik sarađivao u ratnim londonskim godinama. Masarik i Velimirović ispovedali su slično tumačenje „zavetnosti” češke i srpske „narodnosne svesti”.

PERIODIKA

Disraeli’s Orientalism Reconsidered

In his influential Orientalism Edward Said placed British statesman and writer Benjamin Disraeli (1804-1881) in the long line of the Western writers who cultivated particular stereotypes about the Muslim East, with the hidden intention of imperial subjugation. On the other side, Said’s critics Patrick Brantlinger and Mark Proudman asserted that Disraeli was not an Orientalist, but rather an admirer of the Arabic and Ottoman civilizations and determined defender of the Ottoman Empire. However, Disraeli’s novels, correspondence and his policy in the Great Eastern Crisis give more complex evidence, which does not support any of these views. This paper emphasises the point that during his long career Disraeli was changing his views of the Turks and the Ottoman Empire, which even Patrick Brantlinger’s balanced approach to the issue of Disraeli’s Orientalism misses.

PERIODIKA

„OBMANA SRBIJE“ 1915. GODINE: NEKOLIKO BRITANSKIH SVEDOČENJA

U vreme poraza i povlačenja iz 1915. godine, među Srbima, naročito u oficirskom koru i Vrhovnoj komandi, vladalo je uverenje da je glavni uzrok sloma bio u politici sila Antante prema Srbiji i balkanskom frontu. One su, kako se tvrdilo, uzalud pokušavajući da pridobiju Bugarsku, prisilile Srbiju da izgubi dragoceno vreme, da bi je, pošto je otpočela bugarska mobilizacija, sprečile da izvrši preventivni napad na Bugarsku. Potom su, uprkos obećanjima, odbile da pošalju Srbima vojnu pomoć, čime su ih osudile na siguran poraz. U ovom članku ispituju se svedočenja nekoliko britanskih savremenika i svedoka, od ministara, preko članova misija do novinara u Srbiji, iz kojih se vidi da je značajan deo britanske javnosti delio ovakvo mišljenje o uzrocima srpskog poraza.

ADMIRAL ERNEST TRUBRIDŽ: UZROCI SRPSKOG PORAZA (1915)

U srpskoj političkoj tradiciji postoji predstava o nesolidnosti srpskih ratnih savezništava sa zapadnim velikim silama, posebno o nelojalnosti Velike Britanije u Drugom svetskom ratu. U vreme Prvog svetskog rata Srbi su verovali da je glavni uzrok sloma iz 1915. bila nespremnost Britanije, Francuske i Rusije da joj na vreme priteknu u pomoć. U ovom tekstu istražuje se šta o tome kaže britanski admiral Ernest Trubridž, koji je komandovao savezničkim jedinicama u odbrani Beograda 1915, zajedno sa srpskom vojskom prešao Albaniju, i bio komandant luke Medove, preko koje su u decembru 1915. i početkom januara 1916. snabdevani i spasavani srpski civili i vojska. Trubridž, koji je do danas ostao skoro zaboravljen u srpskoj kulturi, bio je odlično obavešten svedok i dobar posmatrač. Iza sebe je ostavio svakodnevno vođen privatni dnevnik i niz izveštaja koje je podneo nadređenima u britanskom Admiralitetu. To su i glavni izvori na osnovu kojih je napisan ovaj članak.

ç