Dragan R. Simić

  • Adresa: /
  • Email: /
  • Telefon: /
  • LinkedIn: /

Fakultet političkih nauka, Univerzitet u Beogradu.

PERIODIKA

JOŠ JEDANPUT O „ČETIRI VELIKE DEBATE“ (Crtice iz istorije nauke o međunarodnim odnosima)

Iako većina istraživača smatra da postoji visok stepen saglasnosti kad je reč o istoriji discipli­ne i njenim razvojnim fazama, paradoksalno upravo u toj činjenici leži problem. Sve je vidljiviji, naime, jaz između onoga što je višedecenijskim ponavljanjem postalo gotovo mit s jedne, i stvarne istorije sa svim njenim otvorenim pitanjima i protivrečnostima, s druge strane. Uprkos verovanju kako su stvari povodom nastanka i razvoja „oblasti međunarodnih odnosa” opštepoznate, broj onih koji iznova pišu istoriju discipline neprestano raste; podjednako sa nivoa ukupnih međunarodnih odnosa i iz uglova pojedinih država. Nije u svakom od ovih slučajeva samo traganje za istinom pokretač istraživačkih napora: neretko se u takvim pokušajima lako raspoznaje i interes da određenim tumačenjima procesa i stavova istaknutih teoretičara i praktičara međunarodne politike budu potvrđena ili opovrgnuta stanovišta u aktuelnim raspravama. Važno je ovde reći i to da je prečesto i nekritičko dovođenje u vezu sta­vova korifeja političke teorije i filozofije često išlo na štetu doprinosa koji su pružali upravo teoretičari samih međunarodnih odnosa. Teško je, razume se, poricati bilo kakvu vezu i utemeljenost savremene teorije međunarodnih odnosa u stavovima jednog Tukidida, Platona, Aristotela ili novovekovnih veličina u oblasti političke teorije kao što su Hobs, Makijaveli, Boden,... ipak, bez uzimanja u obzir okolnosti u kojima su delovali brojni istoričari, filozofi ili teolozi, nesumnjiva vrednost njihovih misaonih dometa neće danas imati veliku saznajnu težinu, da i ne govorimo o olakom posezanju u daleku istoriju, čak i iskrivljavanju pojedinih stavova kako bi što bolje poslužili svrsi tekućih nadgornjavanja.

PERIODIKA

UZBURKANOST U GLOBALNOJ POLITICI - Od međudržavnog poretka do globalnog društva

Gotovo neizmenjen u prva tri veka postojanja, međunarodni poredak se temeljio na ravnoteži snaga, diplomatiji, savezima, međunarodnom pravu i, nešto kasnije, međunarodnim organizacijama kao svojim ključnim činiocima i subjektima. U jednom takvom poretku, suverene i nezavisne države u uslovima nepostojanja središnje vlasti anarhije ali ne i haosa ipak prihvataju i priznaju zajedničke standarde ponašanja i međudejstva. Može se govoriti o političkoj, diplomatskoj, pravnoj, ekonomskoj i vojnoj strani određenog međunarodnog poretka budući da se kao si­nonim poretku najčešće upotrebljava pojam međunarodni sistem, neophodno je kazati da poredak za razliku od sistema podrazumeva kao svoju posebnost, pored postojanja međudejstva država, još i usvojena pravila ponašanja i zajedničke vrednosti. Svaki pore­dak je istovremeno i sistem; s druge strane, osnovano je pitanje da li, i koliko, u određenom sistemu ima odnosa koji odlikuju društveni i međunarodni poredak. Međunarodni poredak država, posebno u nekoliko poslednjih decenija, sve dublje uranja u širi­ne globalnog društva in statu nascendi dobijajući pri tome amorfan oblik: uporedo postoje i bore se za pretežnost najmanje dva poretka poredak čiji su glavni subjekti države i koji je oslonjen na ravnotežu snaga, polaran raspored moći (ne isključujući pri tome i hegemonsku i imperijalnu strukturu moći) i različite ob­like kolektivne bezbednosti na jednoj strani, kao i svetski pore­dak sa pojedincima kao glavnim subjektima utemeljen u idejama, normama, vrednostima i institucijama koje ih pridržavaju, pore­dak ljudske bezbednosti i ljudskih prava, guste mreže globalnog upravljanja koji počiva na novom odnosu do tada preovlađujućeg političkog nad ekonomskim i okolinskim, na drugoj strani.

PERIODIKA

DA LI JE OPADANJE NEMINOVNO? - NEKOLIKO ARGUMENATA PROTIV

U ovom radu autori dovode u pitanje glavne argumente deklinista u pogledu neminovnosti opadanja američke moći. Navodeći osam argumenata protiv deklinističkih učenja, cilj rada je da se pokaže da u međunarodnim odnosima, pogotovo u pogledu procene nečije moći ne postoji apsolutna sigurnost da će se nešto desiti onako kako to najveći broj ljudi očekuje. Konvencionalne mudrosti često znaju da pokleknu pred nepredvidivostima dešavanja a determinizam u međunarodnim odnosima ima mnogo teže uslove za život nego što je to slučaj u nekim drugim oblastima ljudskog delovanja.

PERIODIKA

O „SUKOBU CIVILIZACIJA“ SEMJUELA HANTINGTONA, DVADESET GODINA POSLE...

Predmet ovog osvrta je analiza teksta Semjuela Hantingtona, „Sukob civilizacija“, koji je pre dvadeset godina objavljen na stranicama poznatog časopisa „Foreign Affairs“. Cilj rada je da se sa ovog vremenskog odstojanja ukaže na kretanja koja je Hantington u svojoj zamisli budućnosti uspešno predvideo, a koja nije, kao i da se istovremeno proceni značaj ove zamisli u promišljanju ključnih odlika sveta posle Hladnog rata. Pored osnovnih Hantingtonovih stavova, predstavljaju se i najpoznatije kritike upućene ovom tekstu; naročita pažnja biće posvećena civilizacijama kao činiocima ali i mogućim glavnim subjektima svetske politike u budućnosti s posebnim osvrtom na pitanja njihovog identiteta. Hantington vidi u religijama glavnu pokretačku snagu savremenih i budućih međunarodnih odnosa. Iako država, napadnuta „odozgo i odozdo“, opstaje kao glavni subjekt svetske politike, ne treba isključiti mogućnost da u budućnosti civilizacije i drugi činioci i akteri privremeno ili trajno ugroze mesto i ulogu država u međunarodnom sistemu i globalizovanoj svetskoj politici.

ç