Dejan Bursać

Iskustvo

Institut za političke studije

2013-

Savetnik

Narodna skupština Republike Srbije

2010-2012

Edukacija

Fakultet političkih nauka Univerziteta u Beogradu

Doktorant

2019

Fakultet političkih nauka Univerziteta u Beogradu

Master studije

2012

Fakultet političkih nauka Univerziteta u Beogradu

Diplomske studije

2010

Dejan Bursać je istraživač saradnik u Institutu za političke studije, sekretar redakcije časopisa Politika nacionalne bezbednosti. Istražuje oblasti političkog sistema Srbije, izbornih sistema i političkih partija zemalja u tranziciji, a radove na tu temu je objavljivao u domaćim naučnim časopisima i stranim zbornicima (Lucian Blaga University of Sibiu). Usavršavao se na Programu razvoja liderstva (Leadership Development Programme, European Fund for the Balkans & College of Europe, 2012/2013). Alumnista je Mreže škola političkih studija Saveta Evrope (Association of Schools of Political Studies of the Council of Europe, Strasbourg) i član Bosch Alumni Network.

Expert survey on party ideology in former socialist countries

Expert survey on party ideology database

PERIODIKA

IZBORI U HRVATSKOJ 2020: KRAJ DVOPARTIZMA?

Od 2000. godine, dva velika politička bloka dominiraju partijskim sistemom Hrvatske: konzervativni, okupljen oko Hrvatske demokratske zajednice, odnosno levo-liberalni, okupljen oko Socijaldemokratske partije. Dinamika odnosa ove dve grupacije ukazuje na to da se osnovni politički rascep nalazi na liniji podele levice i desnice. Treće opcije su s vremena na vreme uspevale da na kratak rok predstave izazov bipartizmu i ostvare relativno dobre izborne rezultate. Međutim, srednjoročno, upliv trećih aktera je do sada uvek bio neuspešan i brzo bi se utapao u dominantnu bipolarnu podelu, te je sistem ostajao stabilno dvopartijski. Tome je značajno doprineo i slab uspeh populističke desnice, budući da je dominantni HDZ, zahvaljujući svom nacionalističkom nasleđu, uspešno pokrivao i taj deo ideološkog spektra, zauzimajući paralelno pozicije etablirane stranke desnog centra i populističko-nacionalističkog pokreta, tako predupređujući razvoj održive antielitističke opcije. Predsednički izbori 2019/2020. godine signalizirali su promenu: po prvi put desni izazivač (u ovom slučaju nezavisni kandidat Miroslav Škoro) uspeva da osvoji preko dvadeset procenata glasova, te efektivno podeli glasove desnice i izazove disrupciju u do tada relativno stabilnom dualnom takmičenju. Škoro je rezultat gradio kako na dugotrajnoj potrazi dela hrvatskih glasača za trećom opcijom, tako i na nizu manjih nacionalističkih i populističkih stranaka i pokreta prisutnih u hrvatskoj politici poslednjih godina. Uspeh na predsedničkim izborima i posebno reakcija njegovih birača, koji se po svoj prilici nisu utopili u bipartijsku podelu u drugom krugu izbora, signalizira promenu dinamike čitavog partijskog sistema, moguće već na parlamentarnim izborima koji će biti održani u julu 2020. godine.

PERIODIKA

VEZA PARTIJSKE IDEOLOGIJE I JAVNE POTROŠNJE U EMPIRIJSKIM ISTRAŽIVANJIMA

Postojeći fond naučne literature, naročito one iz oblasti političkih nauka i političke ekonomije, u relativno obimnoj meri sadrži studije koje su se bavile istraživanjem uticaja partijskih ideologija na ekonomske ishode, konkretnije – na javnu potrošnju. Geografsko-politički ovaj naučni fond može biti podeljen u dve grupe: prva se odnosi na radove autora koji su ispitivali uticaj partijske komponente na potrošnju u razvijenim demokratijama, dok se druga odnosi na nesrazmerno manji broj studija u kojima je ova korelacija dokazivana na slučajevima tzv. novih demokratija, uglavnom onih sa istoka evropskog kontinenta. Uprkos ukupno velikom broju istraživanja i brojnim dokazima u korist hipoteze, politikologija i dalje nije dala definitivan odgovor u pogledu jačine efekta koji ideologija ima na fiskalna kretanja, te se na koncu radi o još uvek aktuelnoj debati među istraživačima – iako se ona odvija sa manjim intenzitetom nego krajem dvadesetog veka.

PERIODIKA

THE EFFECTS OF PARTY IDEOLOGY ON PUBLIC ORDER AND SAFETY SPENDING IN FORMER SOCIALIST COUNTRIES

The study is designed to empirically test the effects which different ruling party ideologies have on spending for public order and safety budget component in Central and Eastern European countries. The transitional environment and especially post-Cold War security context have altered the concept of security in former socialist societies. Our assumption, based not just on theoretical concepts of left and right ideologies, but also on studies examining this matter in more developed Western democracies, was that right-leaning cabinets will have higher levels of budget consumption for law and order than leftist governments. The empirical model confirmed this hypothesis, albeit only partially. A number of other political, economic, and contextual variables connected with transitional setting, which usually have effect on general levels of spending or certain budget areas, have demonstrated a low significance when comes to law and order spending.

PERIODIKA

KRIZA MAĐARSKE DEMOKRATIJE U LOKALNOM I GLOBALNOM KONTEKSTU

Prikaz knjige: Peter Wilkin. 2016. Hungary’s Crisis of Democracy: The Road to Serfdom. London: Lexington Books, p. 223.

PERIODIKA

IDEOLOGIJA VLADAJUĆIH STRANAKA CENTRALNE I ISTOČNE EVROPE – EKSPERTSKA ANKETA

Ovaj rad je nastao kao deo doktorskog istraživanja autora, ispunjavajući potrebu sa kojom se susreću mnogi politikolozi, ali i drugi istraživači: kako pravilno klasifikovati političke partije po ideološkom ključu, u ovom slučaju na jednodimenzionalnom političkom prostoru levice i desnice. Brojna istraživanja i radovi koji se bave proučavanjima efekata političkih partija na razne društvene, političke i socioekonomske pojave imaju potrebu za pristupom takvoj bazi podataka. Budući da je autor izveo upravo takvu kategorizaciju na osnovu detaljno sprovedene ekspertske ankete u šesnaest bivših socijalističkih zemalja Centralne i Istočne Evrope od prvih višestranačkih izbora do danas, u ovom radu biće prikazani ne samo nalazi tog poduhvata – koji stoje u službi budućim istraživačima ovih fenomena, kako bi im podstakli i olakšali istraživački rad; već i metodologija kreacije ekspertske ankete, kao i specifični izazovi u vezi sa sprovođenjem iste, što takođe može biti od koristi akademskoj zajednici. Autor će se ukratko osvrnuti i na prednosti i mane metoda ekspertske ankete u službi empirijskih istraživanja, metode kontrole moguće greške, i na kraju – zbirno će predstaviti rezultate ankete.

PERIODIKA

LEKCIJE O SMRTI DEMOKRATIJE

Prikaz knjige : Benjamin Carter Hett, The Death of Democracy: Hitler’s Rise to Power, William Heinemann, London, 2018, p. 280.

PERIODIKA

SOCIJALNI KAPITAL I RAZVOJ DEMOKRATSKIH INSTITUCIJA

Prikaz knjige : Robert D. Putnam, Making Democracy Work: Civic Traditions in Modern Italy, Princeton University Press, 1993, 280 p.

PERIODIKA

ODNOS PARLAMENTA I NEZAVISNIH TELA U POLITIČKOM SISTEMU REPUBLIKE SRBIJE

Nezavisna regulatorna tela su relativno nova pojava u pravnom i političkom sistemu Republike Srbije, a ipak su za kratko vreme uspela da se nametnu kao važan mehanizam u procesu kontrole izvršne vlasti. Rad nastoji da ispita nastanak, razvoj i specifič­nosti ovih tela u Srbiji, kao i njihov odnos sa Na­rodnom skupštinom. Kroz analizu normativnog okvira, ali i prakse dosadašnjeg funkcionisanja četiri nezavisna tela (Zaštitnika građana, Poverenika za informacije od javnog značaja i zaštitu podataka o ličnosti, Državne revizorske institucije i Agencije za borbu protiv korupcije), autor teži da utvrdi da li ponuđeni mehanizmi zadovoljavaju potrebe građana; kakav je odnos parlamenta i nezavisnih tela; i koji su problemi u njihovom radu. Autor predlaže potencijalna rešenja za probleme koji pogađaju nezavisne institucije; pored manjkavosti u zakonskom okviru, osvrnuo se i na tehničke prepreke, kao i na političke prepreke koje se manifestuju na različite načine: od potpunog zanemarivanja ovih institucija od strane vlade i parlamenta, pa do namerne opstrukcije i direktnih pritisaka. Cilj rada stoga nije samo da ukaže na prirodu odnosa skupštine i nezavisnih tela, već da angažovano pristupi poboljšanju opšteg društveno političkog konteksta u kome se danas razvija demokratija u Srbiji.

 

PERIODIKA

JUGOSLAVIJA I SAVET EVROPE 1980 - 2003

Prikaz knjige: Ratomir Milikić, Jugoslavija i Savet Evrope 1980 — 2003: Jugoslavija i Parlamentarna skupština Saveta Evrope od Titove smrti do nove države, Službeni glasnik, Institut za savremenu istoriju, Beograd, 2012, 251 str.

PERIODIKA

JUŽNI TOK I ALTERNATIVNI PUTEVI SNABDEVANJA ENERGENTIMA NA BALKANU

Rad nastoji da prikaže i analizira konkurentske projekte cevovoda na Balkanskom poluostrvu, te da ih stavi u kontekst identifikovanih i suprotstavljenih energetskih strategija Evropske unije i Rusije. Sve veće značenje energetske bezbednosti, potrebe diverzifikacije snabdevanja, nove rute za snabdevanje velikih potrošača u centralnoj i zapadnoj Evropi i novi zamah Rusije kao „energetskog giganta“, te strateška pozicija Balkana između velikih izvorišta fosilnih goriva i velikih tržišta, daju nagoveštaj energetske trke, koja se već odvija između ključnih igrača u ovoj oblasti. Rad sadrži pregled i analizu realizovanih i planiranih gasovoda i naftovoda u ovom delu Evrope, te izvodi zaključke o značaju energetske trke za Srbiju, ali i Balkan kao tranzitni region u celini.

PERIODIKA

NEOOSMANIZAM

Prikaz knjige: Darko Tanasković, Neoosmanizam: Povratak Turske na Balkan – drugo dopunjeno izdanje, Službeni glasnik, Beograd, 2011, 164 str.

 

PERIODIKA

DA LI SE NEUTRALNOST KOSI SA ČLANSTVOM U EVROPSKOJ UNIJI?

Konstantno produbljivanje i proširivanje nadležnosti Evropske unije u poslednjim decenijama dovelo je koncept evropske integracije u koliziju sa nekim od klasičnih obeležja suverene države. Ovaj trend je naročito vidljiv u spoljnoj politici i bezbednosti, sferama u kojima je država tradicionalno dominantan akter. EU je naročito povećala ovlašćenja i saradnju članica u oblasti spoljne politike, međunarodnih odnosa, te zajedničke odbrane i bezbednosti nakon usvajanja Lisabonskog sporazuma 2009. godine. Rad nastoji da istraži kakav uticaj ove promene imaju na vojno neutralne članice EU. Takođe, istražićemo i da li EU svojim politikama utiče na izmenu doktrine neutralnosti pojedinih članica, ali i na promenu celokupnog koncepta neutralnosti. Konačno, osvrnućemo se i na Srbiju, te ispitati spojivost statusa neutralnosti i statusa kandidata za članstvo u Evropskoj uniji.

PERIODIKA

O KINI

Prikaz knjige: Henry Kissinger, On China, Penguin Books, London, 2011, p. 604.

PERIODIKA

IZMEĐU IDEOLOGIJE I REALNOSTI: POLITIČKE PARTIJE U SRBIJI I CRNOJ GORI

Prikaz knjige: Dijana Vukomanović, Ideologija političkih partija u Srbiji i Crnoj Gori krajem ХХ veka, Institut za političke studije, 2011, 448 str.

PERIODIKA

U POTRAZI ZA SRPSKIM NACIONALNIM INTERESOM

Prikaz knjige: Milomir Stepić, Kosovo i Metohija: Postmoderni geopolitički eksperiment, Beograd, Institut za političke studije, 2012.

PERIODIKA

John Campbell, The Iron Lady: Margaret Thatcher, from Grocer’s Daughter to Prime Minister, Penguin Books, New York, 2011, p. 564.

Book review: John Campbell, The Iron Lady: Margaret Thatcher, from Grocer’s Daughter to Prime Minister, Penguin Books, New York, 2011, p. 564.

PERIODIKA

Nacionalni interes, Institut za političke studije, Beograd

Journal review: Nacionalni interes, Institut za političke studije, Beograd, 1/2012.

PERIODIKA

U POTRAZI ZA PRAVOM NAUKOM

Osvrt na Poperovu „Logiku naučnog otkrića“.

PERIODIKA

VETO IGRAČI U POLITIČKOM SISTEMU SRBIJE

Nastojanje autora je da utvrdi koji veto igrači se mogu javiti tokom procesa donošenja odluka, pre svega zakonodavnog procesa, u Republici Srbiji. U skladu s tim, autor istražuje konstelaciju veto igrača u aktuelnoj institucionalnoj i partijskoj postavci, koja je značajno izmenjena nakon izbora u martu 2014. godine. Broj veto igrača, njihove unutrašnje karakteristike i međusobni odnosi utvrđuju se na osnovu pristupa Džordža Cebelisa, američkog politikologa, koji je teoriju veto igrača uveo u glavni tok političkih nauka. Cebelis istražuje uticaj veto igrača na legislativni status kvo, odnosno na stabilnost politika, što je nezavisna varijabla koja može biti veoma zanimljiva u kontekstu tranzicionih država, u kojima su promene zakona često neophodne – kako zbog unutrašnjih zahteva društva, tako i zbog međunarodno prihvaćenih obaveza.

PERIODIKA

POJAM POMIRENJA: DEFINICIJA, ELEMENTI I PROBLEMI

U teoriji mirovnih studija možemo pronaći više definicija pomirenja, koje su u velikoj meri komplementarne, te stoga ovaj pojam nije teško definisati. Teškoće se javljaju naknadno, pri pokušajima operacionalizacije pomirenja kao koncepta, posebno kod određivanja njegovog sadržaja, elemenata i ishoda u različitim okolnostima. Ovaj rad nastoji da predstavi teorije o pomirenju, ali i da ispita šta se pod tim određenjem podrazumeva u definicijama različitih autora. Objasnićemo osnovne pojmove i elemente koji čine proces pomirenja, navešćemo najčešće teorijske pristupe, ali i istražiti neke sporne aspekte – naročito kada se radi o distinkciji između pomirenja nakon unutrašnjih i međunarodnih sukoba. Rad posebno obraća pažnju na delo Luisa Krajsberga (eng. Louis Kriesberg), jednog od najznačajnijih teoretičara pomirenja, ali ne zanemaruje ni druge važne autore.

PERIODIKA

PARTIJSKA POLITIKA U MODERNIM DEMOKRATIJAMA

Prikaz knjige: Kenneth Benoit, Michael Laver, Party Policy in Modern Democracies, Routledge, London, 2006, pp. 300.

PERIODIKA

The Past, Present and Future of the U.S. Electoral College

Author aims to explain the institutional framework of the United States presidential election. One of the unique features of American political system is the Electoral College – an indirect mechanism of voting in which the citizens’ votes are aggregated and weighted in relation to their federal entity (i.e. fifty states and one federal district). Throughout the paper, author will not only present historical genesis and basic settings of this electoral mechanism, but also examine the effects and consequences of the system through history, including a number of controversies contributing to the rising criticism and frequent calls to reform. In that sense, the main arguments in favor and against the reform of Electoral College will also be analyzed. Finally, the paper will conclude with a brief examination of system’s effects on strategies of presidential candidates and voting results in the outcome of 2016 election.

PERIODIKA

POSLANIČKE GRUPE PRIJATELЈSTVA KAO OBLIK OSTVARIVANЈA PARLAMENTARNE DIPLOMATIJE NARODNE SKUPŠTINE REPUBLIKE SRBIJE

U radu ćemo istražiti normativni okvir, načine formiranja i osnovne postulate funkcionisanja poslaničkih grupa prijateljstva u okviru Narodne skupštine Republike Srbije. Iako dugo prisutan u našem parlamentarnom životu, i iako je u poslednjih nekoliko saziva formiran značajan broj grupa prijateljstva u čijem radu, makar formalno, učestvuje nesrazmerno veliki broj poslanika, stiče se utisak da ovaj mehanizam parlamentarne diplomatije često ne ispunjava svoju osnovnu svrhu ostvarivanja i poboljšanja odnosa sa drugim parlamentima i stranim državama. Primarno, tema poslaničkih grupa prijateljstva i uopšte parlamentarne diplomatije u Srbiji je opterećena optužbama o angažmanu poslanika iz ličnog interesa, bilo da se radi o demonstraciji spoljnopolitičkih preferencija zarad materijalne ili političke koristi, ili da se radi o tzv. „parlamentarnom turizmu“. Iako ne možemo suditi o ličnim motivima članova parlamenta, možemo analizirati nekoliko parametara na osnovu kojih ćemo oceniti rad grupa prijateljstva: pre svega, radi se o normativnom okviru njihovog rada (koji ćemo komparirati sa karakterističnim parlamentima iz regiona i Evrope); kvantitativnim podacima učešća u radu poslaničkih grupa u okviru Narodne skupštine; i konačno, o rezultatima ovakvog angažmana.

PERIODIKA

RAZLOZI I PREDUSLOVI UKLJUČENJA PARLAMENTA U PROCES POMIRENJA

Parlament zauzima centralno mesto u političkom sistemu svake makar formalno demokratske države. Kao zakonodavno, predstavničko i nadzorno telo, parlament nastupa kao medijator između suprotstavljenih društvenih interesa. Već u ovoj, uopštenoj definiciji, nazire se njegova uloga u procesu rešavanja konflikata. Ovo telo ima poseban značaj u postkonfliktnim društvima, gde predstavlja inkluzivni forum u kome se održava nacionalni dijalog koji usmerava izgradnju održivog mira. U ovom radu, autor će nastojati da ispita da li i na koji način parlament može da bude akter u procesu pomirenja, s obzirom na prirodu ove institucije i njeno mesto u političkim i pravnim sistemima određenih država; ali i s obzirom na specifični postkonfliktni kontekst. Takođe, kroz rad ćemo istražiti i koji to konkretni faktori uslovljavaju uspešnu ulogu parlamenta u procesu pomirenja, kao i to da li pomirenje uopšte može biti uspešno bez učešća parlamenta. Nastojaćemo da na osnovu pregleda teorijskih radova, ali i komparativne analize delovanja različitih parlamenata u postkonfliktnom periodu, objasnimo ulogu koju ova institucija može imati tokom pomirenja.

PERIODIKA

ZAŠTO NACIJE PROPADAJU

Prikaz knjige: Daron Acemoglu, James A. Robinson, Why Nations Fail: The Origins of Power, Prosperity, and Poverty, Profile Books, London, 2013, p. 529.

PERIODIKA

BLISKI ISTOK, KRATKO I JASNO

Prikaz knjige: Nemanja Starović, Bliski istok, kratko i jasno, Srpska reč, Beograd, 2014, str. 223.

ç