Dario O. Kršić

  • Adresa: /
  • Email: /
  • Telefon: /
  • LinkedIn: /

Fakultetu političkih nauka, Univerzitet u Beogradu.

PERIODIKA

NACIONALNI IDENTITETI, ETNIČKA RASPROSTRANJENOST, ANTROPOLOŠKE I KULTURNE OSOBENOSTI SRBA I HRVATA U PUTOPISIMA JOHANA GEORGA KOLA

U radu se razmatraju nacionalni identiteti, etničko rasprostiranje, te antropološke, karakterne i kulturne osobenosti Srba i Hrvata, navedene u nekoliko putopisa nemačkog geografa i istoričara, Johana Georga Kola (Johann Georg Kohl). Zapažanja i zaključci do kojih je došao Kol, upoređuju se sa podacima statističkih zbornika Habzburške monarhije, kao i drugih relevantnih istorijskih, etnografskih i enciklopedijskih dela toga vremena. Ukazuje se na činjeničnu neutemeljenost tvrdnji izvesnog broja autora, da su geografski opseg, pa i sam pojam tzv. „Velike Srbije“, proizvod „mitomanskog interpretiranja istorije“ i težnje srpskih političkih elita za formiranjem takve državne tvorevine na „nesrpskim etničkim prostorima“. Stoga se nastoji osvetliti razdoblje Kolovih putovanja, kada je u naučnim krugovima bilo uobičajeno da se u jezičkom, kulturnom i antropološkom smislu, slovenski narodi, od kojih će na tlu današnje Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Crne Gore, Srbije i Makedonije nastati nekoliko nacija, pribrajaju „srpskom plemenu“ ili „Iliro-Srbima“. Skreće se pažnja na važnosti shvatanja i razlikovanja „etničkih“ i „nacionalnih“ identiteta na prostorima Zapadnog Balkana u epohi stvaranja savremenih nacija.

PERIODIKA

O SRBIMA U HABZBURŠKOJ MONARHIJI U DELIMA JOHANA GEORGA KOLA

Rad se bavi razmatranjem nacionalnih identiteta, etničkim rasprostiranjem, antropološkim, karakternim i kulturnim osobenostima Srba, navedenim u putopisima nemačkog geografa i istoričara, Johana Georga Kola. Za razliku od rada predstavljenog u prošlom broju ovog časopisa, pažnja je posvećena Kolovim putovanjima u Budimpeštu, Srem, Istru, Dalmaciju i Crnu Goru. Putopiščeva tumačenja i zaključci, upoređuju se sa podacima eminentnih istoričara, geografa, etnografa i statističara posmatranog razdoblja. Time se potkrepljuje istinitost tvrdnji niza cenjenih autora, da je geografski opseg naseljen srpskim narodom, još sredinom 19. veka bio mnogo širi od današnjeg. Takođe, na osnovu Kolovih podataka koji se upoređuju s drugim relevantnim izvorima, poriče se mogućnost bilo kakvih hegemonističkih težnji Srba prema okolnim narodima. S druge strane, na temelju svedočenja ovog putopisca, rasvetljava se vreme pokatoličavanja pravoslavnih Srba u Pešti i Budimu, i pojašnjava se etničko poreklo Bunjevaca, Šokaca, Istrana, Dalmatinaca, Dubrovčana, Bošnjaka i Crnogoraca. Zaključuje se da je u područjima koja su u prošlosti uglavnom bila naseljena stanovništvom srpskog etnosa različitih vera, hrvatski etnonim proširen tek u drugoj polovini 19. veka. Skreće se pažnja na prisutnost srbofobije kod Mađara i mađarskih Nemaca u tadašnjnoj Budimpešti, čiji uzroci imaju koren u etničkim, jezičkim, religijskim i ekonomskim razlikama.

PERIODIKA

UTICAJ OSEĆANJA STRAHA NA NASILNO PONAŠANJE SUBJEKATA MEĐUNARODNIH ODNOSA

U radu se razmatra uticaj osećanja straha, primarne ljudske emocije i glavnog dela instinkta za samoodržanje, na nasilno ponašanje u međunarodnim odnosima, iz aspekta psihološko-instinktivističkih i realističkih teorija međunarodnih odnosa. Te bliske škole već decenijama trpe kritike zbog stava da je ponašanje naroda i država neodvojivo od ljudske prirode. S tom konstatacijom slažu se mnogi uvaženi stručnjaci za međunarodne odnose, od kojih neki smatraju da je osećanje straha osnovni ili jedan od važnijih uzroka međunarodnih sukoba. Njihova stajališta i definicije dopunjuju se u ovom radu rezultatima savremenih istraživanja iz oblasti socijalne psihologije, neurofiziologije i genetike. Skreće se pažnja na urođenu korelaciju osećanja straha i osećanja mržnje, koja utiču na formiranje čoveka kao nasilnog bića, zbog čega on izgrađuje i sisteme sklone nasilju. Uočava se da određene ekonomske, religijske, geografske, kulturološke, ideološke i druge različitosti između naroda, iniciraju pojavu međusobnog nepoverenja, korena netrpeljivosti i nasilnog ponašanja. Proces od osećanja straha do nasilnog ponašanja država, pojašnjava se psihološkim modelom „fobocentrične petlje“, koji ce sastoji od dva modela „kružne emocionalne reakcije“, spojena u fobičnoj „stimulusnoj situaciji“. Istim modelom ilustruju se uzroci i posledice srpsko-hrvatskih strahova i netrpeljivosti (srbofobija i kroatofobija), koji su inicirali građanski rat u Hrvatskoj.

ç