Bojan Jovanović

  • Adresa: /
  • Email: /
  • Telefon: /
  • LinkedIn: /

PERIODIKA

TRADICIJA U SVETLU PROMENA

Promenljiva kao i sve na svetu, tradicija se zbog sporog ritma promena shvata kao kulturna nepromenjivost zbog čega i ima neupitni status u zajednici. Određena prvenstveno svojom prošlošću, tradicionalna društva su se i odlikovala vekovnom nepromenjivošću ali i svojom unutrašnjom kreativnom dinamikom izraženom stvaranjem autentičnih oblika materijalne i duhovne kulture. Spontano, nesvesno i svesno menjanje tradicije se razlikuje od onog njenog aspekta koji se otporom prema promenama zatvara u sebe i postaje tradicionalizam. Ukoliko se ovaj proces sagleda u recepcijskoj ravni, onda se u eposi moderne može uočiti povišena svest o mogućnosti radikalne promene odnosa prema nasleđu izražene u poništavanju prethodne i uspostavljanju sasvim nove tradicije.

PERIODIKA

SRBIJA I ZAPADNI BALKAN

Sa stanovišta fizičko-geografskog određenja, evidentno je da se Srbija nalazi na centralnom području Bal­kanskog poluostrva. Taj prostor je određen Moravskom dolinom, a njegova zapadna granica rekom Drinom. Takođe je neo­sporno da je milenijumskim procesom utvrđena istorijsko-kulturna i civilizacijska granica koja od Boke Kotorske, sledeći na severu tok Drine deli istočni od zapadnog Balkana. Međutim, politički je ova granica relativizovana i pomerana zavisno od moći uticajne sfere, pa je i prostor srpske države situiran u zapadni ili istočni svet. Sa takvom tendencijom se suočavamo i danas, kada se teritorija Srbije svrstava u zapadni Balkan. To određenje potiče od strane Zapada i postalo je zvanično nakon rata koji je NATO pakt pokrenuo sa ciljem otimanja Srbiji njene južne pokrajine Kosova i Metohije. Srbija je nekritički prihva­tila to preimenovanje geografske realnosti svog područja kao svoje samoodređenje, zaboravljajući istinu o svom objektivnom položaju i nesumnjivim prednostima koje joj je donosio taj položaj tokom istorije.

PERIODIKA

VREDNOVANJE NACIONALNE TRADICIJE

Očuvanje sopstvene kulturne tradicije jedan je od najvažnijih nacionalnih interesa. U tom procesu bitan činilac je njeno vrednovanje zasnovano na odgovarajućem obrascu koji bi sprečavao ekstreme u odnosu prema kulturnom nasleđu, odnosno njegovom radikalnom osporavanju ili glorifikovanju. Budući da i tradiciju karakteriše promena, autor ukazuje na odgovarajuće odnose prema različitim sadržajima kulturne prošlosti. Za razliku od određenih preživelih i muzejski arhiviranih vrednosti bitnih za razumevanje sopstvene kulturne prošlosti, neki od ovih sadržaja, poput odeća, jela i pića i elemenata narodne arhitekture, mogu ce aktualizovati, oživljavati ili negovati kao deo materijalne i duhovne kulture, umetničkog stvaralaštva i folklornog nasleđa. Takav odnos prema kulturnom nasleđu ukazuje na živu tradiciju koja postoji i u onim transformisanim i preobraženim tradicionalnim vrednostima vezanim za naš svakodnevni život. U ravni jezika, ponašanja, običaja, socijalnih formi, tradicija živi i u našoj savremenoj kulturi, pa je zato od presudnog značaja njeno prepoznavanje, imenovanje i vrednovanje.

PERIODIKA

IDEOLOŠKO POTISKIVANJE SRPSKIH NACIONALNIH INTERESA

Polazeći od stava da se samo kritičkim odnosom prema fenomenu titoizma može sagledati kako njegova istorijska uslovnost, tako i aktuelna mitologizacija, autor sagledava pogubnost ovog ideološkog i političkog obrasca za ostvarenje srpskih nacionalnih interesa. Sa stanovišta upravo tih interesa evidentni dokazi sa odgovarajuće istorijske distance potvrđuju da je titoizam bio veliko ideološko i političko zlo. Međutim, kako je afirmacija postojećih i novih nacija u tadašnjoj Jugoslaviji izvršena na štetu Srba i Srbije, titoizam se vrednuje i drugačije. Budući da je takav nekritički odnos prema vođi jugoslovenskih komunista i njegovoj vladavini izražen i u Srbiji, autor ga prepoznaje kao činilac zamagljivanja i iskrivljavanja istine koja ustupa mesto foklorizovanoj mitskoj predstavi o jednom važnom dobu nacionalne istorije.

ç