Tema broja

ISTORIJA POLITIČKIH IDEJA

IDEJA SLOBODE U PRAVNO-POLITIČKIM DELIMA SLOBODANA JOVANOVIĆA

Sažetak

Razlikujući idealnu od tipske države, Slobodan Jovanović govori o nastanku države, njenim elementima i zadacima, odnosu države i prava, državnim savezima i saveznoj državi. Dok se individualistička, liberalna škola, štiteći ekonomsku slobodu i princip slobodnog tržišta, protivi državnom intervencionizmu, Jovanović smatra da država ne sme ostati neutralna, jer se tržišna utakmica ne vodi samo između pojedinaca, već dolazi i do sukoba različitih klasa, koje teže da potčine jedna drugu. Međutim, Slobodan Jovanović je negirao eksploataciju seljaka o kojoj je govorio Svetozar Marković, jer između činovnika i seljaka ne postoji veza ekonomske zavisnosti, kao u odnosu radnika i vlasnika sredstava za proizvodnju. Jovanović se bavio i analizom političkih stavova Pere Todorovića i jednog od vođa Napredne stranke Milana Piroćanca, ali i izučavanjem ideja Platona, Makijavelija, Berka, Marksa. Jovanović ističe da Platonova država ima malo veze s demokratskim političkim uređenjem, ali u pogledu stepena slobode vrši poređenja s ideologijama XX veka, fašizmom i boljševizmom. Dok sličnost s fašizmom proističe iz suprotstavljanja demokratskom individualizmu, i boljševizam, kao i Platonov idealizam, se protivi plutokratiji i zagovara diktaturu manjine. Prosvetiteljska filozofija, njeno idealističko verovanje u razum, odbacivanje tradicije i iskustva, uz Rusoovsko shvatanje antropološkog optimizma, bili su pokretač francuskih revolucionarnih težnji. Nasuprot apstraktnih revolucionarnih načela slobode, bratstva i jednakosti, Edmund Berk prednost daje istoriji, tradiciji i iskustvu. Istražujući srpsko ustavno pitanje tokom XIX veka, Slobodan Jovanović analizira društveno-političke okolnosti nastanka ustavnih tekstova, teorijske uticaje, strane uzore, ali i delovanje velikih sila prilikom pisanja ustavnih nacrta i u prvim danima njihovog važenja.

Ključne reči:

Reference

    • Despotović, Ljubiša. 2003. Srpska politička moderna: Srbija u procesima političke modernizacije 19. veka. Novi Sad: Stylos.
    • Jovanović, Slobodan. [1935] 2005а. Država. Knj. 1, Pojam države: državne funkcije. Beograd: Geca Kon. Reprint, Beograd: Prosveta. Citati se odnose na reprint izdanje.
    • Jovanović, Slobodan. [1935] 2005b. Država. Knj. 2, Državna organizacija: poratna država. Beograd: Geca Kon. Reprint, Beograd: Prosveta. Citati se odnose na reprint izdanje.
    • Jovanović, Slobodan. [1935] 2005c. Iz istorije političkih doktrina. Knj. 1. Beograd: Geca Kon. Reprint, Beograd: Prosveta. Citati se odnose na reprint izdanje.
    • Jovanović, Slobodan. [1935] 2005d. Iz istorije političkih doktrina. Knj. 2. Beograd: Geca Kon. Reprint, Beograd: Prosveta. Citati se odnose na reprint izdanje.
    • Jovanović, Slobodan. [1935] 2005e. Političke i pravne rasprave. Knj. 1. Beograd: Geca Kon. Reprint, Beograd: Prosveta. Citati se odnose na reprint izdanje.
    • Jovanović, Slobodan. [1935] 2005f. Političke i pravne rasprave. Knj. 2. Beograd: Geca Kon. Reprint, Beograd: Prosveta. Citati se odnose na reprint izdanje.
    • Jovanović, Slobodan. [1935] 2005g. Primeri političke sociologije: Engleska, Francuska, Nemačka: 18151914. Beograd: Geca Kon. Reprint, Beograd: Prosveta. Citati se odnose na reprint izdanje.
    • Jovanović, Slobodan. [1935] 2005h. Vođi francuske revolucije. Beograd: Geca Kon. Reprint, Beograd: Prosveta. Citati se odnose na reprint izdanje.
    • Palare, Majkl. 2010. Balkanske privrede oko 1800. do 1914. godine: evolucija bez razvoja. Beograd: Službeni glasnik.
    • Terzić, Predrag. 2018. Sloboda u senci krune: Srbija između narodne suverenosti i političkog elitizma. Beograd: Zavod za udžbenike.
    • Vučo, Nikola. 1955. Privredna istorija Srbije do Drugog svetskog rata. Beograd: Naučna knjiga.
PERIODIKA Srpska politička misao 2/2020 2/2020 УДК 321.01 Jovanović S.:123 79-98
ç