Tema broja

PROMIŠLJANJE POLITIČKIH FENOMENA - TEORIJA I PRAKSA

DESTABILIZACIJA PARTIJSKIH SISTEMA I PORAST POPULIZMA U ZEMLJAMA BIVŠE SFRJ

Sažetak

Porast populizma širom sveta zahvatio je i prostor bivše Jugoslavije. Posledice ovog populističkog rasta, koji još traje, ostavio je posledice na institucije sistema. Partijski sistemi ovih studija slučaja doživeli su značajne transformacije. S obzirom da se radi o zemljama koje su u procesu izgradnje demokratskih kapaciteta, porast populizma je bio još jedan veliki izazov u nizu problema koje imaju. Iz analize izborne volatilnosti u periodu 2008–2018 vidimo da je najviše posledica pretrpeo partijski sistem u Sloveniji, dok su značajne promene imali i partijski sistemi Hrvatske i Srbije. Manje promene zabeležene su u ostalim slučajevima, ali te promene nisu imale važne posledice po dinamiku političkih procesa. Jedna od važnijih pojava su i nove političke partije koje dobijaju značajnu podršku na prvim izborima na kojim učestvuju, ali ne uspevaju da stabilizuju svoj broj glasača i pristalica, što je još jedan pokazatelj nestabilnosti. Perspektiva daljeg razvoja situacije govori nam da postoji potencijal za dublje krize, ali da su se političke elite prilagodile kontekstu u sistemima koji su najviše zahvaćeni populizmom.

Ključne reči:

Reference

    • Boros, Tamas, and Botond Botos. 2018. Populism report 2018 – Slovenia, Brussels: FEPS – Foundation for European Progressive Studies.
    • Boros, Tamas, and Gergely Laki. 2018. State of populism in Europe. Brussels: FEPS – Foundation for European Progressive Studies.
    • Čular, Goran. 2013. “Političko predstavništvo u Hrvatskoj: predstoji li korjenita promjena stranačkog sustava?” Političke analize 13: 3–11.
    • Darmanović, Srđan. 2016. „Politički sistem Crne Gore.” U Izborni i partijski sistem u Crnoj Gori – Perspektive razvoja unutarpartijske demokratije, ur. Vladimir Goati i Srđan Darmanović. Podgorica: CeMI – Centar za monitoring izbora.
    • Državna volilna komisija [DVK]. 2019. “Državni zbor RS – leto 2014 (Predčasne volitve). Poslednji pristup 12. Jula 2019. https://www.dvk-rs.si/index.php/si/arhiv-drzavni-zbor-rs/leto-2014-predcasne-volitve.
    • Džankić, Jelena, and Soeren Keil. 2017. “State-sponsored Populism and the Rise of Populist Governance: The Case of Montenegro.” Journal of Balkan and Near Eastern Studies 4(19): 1–16. doi: 10.1080/19448953.2017.1280981
    • Fink-Hafner, Danica, Simona Kustec Lipicer, Gregor Čehovin and Ana Železnik. 2017. “Slovenia’s parliamentary elite: representation and accountability since 1992.” Teorija in praksa 54: 60–79.
    • Freedom House. 2008. “Freedom House – report 2008”. Poslednji pristup 10. jula 2019. https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2008/.
    • Grbeša, Marijana, i Berto Šalaj. 2018. Dobar, loš ili zao? Lica populizma u Hrvatskoj. Zagreb: TIM Press.
    • Gromes, Thorsten. 2009. “Between Impositions and Promises: Democracy in Macedonia.” Report No. 91. Frankfurt: Peace Research Institute Frankfurt (PRIF).
    • Jovanović, Milan. 2013. „Parlamentarni izbori u Srbiji 2012 – rezultati i političke posledice.” U Izbori u Srbiji 2012. godine – (Ne)očekivana promena, ur. Milan Jovanović i Dušan Vučićević, 9–31, Beograd: Institut za političke studije.
    • Kovačević, Despot. 2014. „Institucionalizacija partijskog sistema u Srbiji.” Politički život, 10­: 63-73.
    • Krašovec, Аlenka, i Tim Haughton. 2014. „Privlačnost novog: nove stranke i promjena stranačkog sustava u Sloveniji.” Političke analize 19: 48–53.
    • Mainwaring, Scott, and Mariano Torcal. 2006. “Party System Institutionalization and Party System Theory after the Third Wave of Democratization”. Poslednji pristup 5. maj 2019. https://kellogg.nd.edu/documents/1613.
    • Mudde, Cas, and Cristobal Rovira Kaltwasser. 2017а. Populism: a very short introduction. Oxford, New York: Oxford University Press.
    • Mudde, Cas, and Cristobal Rovira Kaltwasser. 2017b. Populism in Europe and the Americas: Threat or Corrective for Democracy. Cambridge: Cambridge University Press.
    • Orlović, Slaviša. 2008. Politički život Srbije – između partokratije i demokratije. Beograd: Službeni glasnik.
    • Orlović, Slaviša. 2017. „Populistički izazov demokratji”, U Demokratski otpori normalizaciji autoritarzima u Evropi, ur. Nebojša Vladisavljević i Dragan R. Simić, 45–59. Beograd: Udruženje za političke nauke, Fakultet političkih nauka Univerzitet u Beogradu.
    • Orlović, Slaviša. 2019. Politička sociologija. Beograd: Čigoja štampa.
    • Pedersen, Мogens. 1979. “The Dinamics of European Party Systems: Changing Patterns of Electoral Volatility.” European Journal of Political Research 7 (1): 1–26.
    • Petkovski, Ljupcho. 2015. “Authoritarian Populism and Hegemony: Constructing ‘the People’ in Macedonia’s illiberal discourse.” Contemporary Southeastern Europe 3(2): 44–66.
    • Petkovski, Ljupcho, and Dimitar Nikolovski. 2016. “Populism and Progressive Social Movements in Macedonia: from Rhetorical Trap to Discursive Asset.” Politologicky Casopis 23 (2): 164–181.
    • Picula, Boško. 2015. „Živi zid: socijal-populizam na hrvatski način” Tportal. https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/zivi-zid-socijal-populizam-na-hrvatski-nacin-20150120.
    • Popov-Momčinović, Zlatiborka. 2009. „Društveni aspekti političkog sistema” U Uvod u politički sistem Bosne i Hercegovine: izabrani aspekti, ur. Saša Gavrić, Damir Banović i Kristina Krause, 134–158. Sarajevo: Sarajevski otvoreni centar i Fondacija Kondar Adenauer.
    • Saračević, Nermina. 2009. „Parlamentarna skupština.” U Uvod u politički sistem Bosne i Hercegovine: izabrani aspekti, ur. Saša Gavrić, Damir Banović and Kristina Krause, 158-190. Sarajevo: Sarajevski otvoreni centar i Fondacija Kondar Adenauer.
    • Stanley, Ben. 2008. “The thin ideology of populism.” Journal of Political Ideologies 13 (1): 95–110. doi:10.1080/13569310701822289.
    • Stipić, Igor. 2017. “Constructing “the people”: Citizen populism against ethnic hegemony in Bosnia-Herzegovina in the light of the 2013– 2014 protests”, special issue, Socio.hu: 90–110.
    • Stojarová, Vera, and Hana Vykoupilová. 2007. “Populism in the Balkans – the case of Serbia” Central European Political Studies Review 10 (2-3): 95–112.
    • Stojiljković Zoran i Dušan Spasojević. 2018. „Populistički Zeitgeist u “proevropskoj” Srbiji” Politička misao 55 (3): 104–128.
    • Taggart, Paul. 2004. “Populism and representative politics in contemporary Europe” Journal of Political Ideologies 9(3): 269-288.
    • Zakošek, Nenad. 2010. „Zauzdani populizam: fenomen Milana Bandića” Političke analize 1(1): 7‒10.
PERIODIKA Srpska politička misao 1/2020 1/2020 УДК 329.4(497.11)(497.16)(497.4/.7)“20“ 129-152
ç